Panawagan sa Hustisya: Bakit Pinakawalan si De Castro, at Bakit Tumatanggi sa DNA Test ang Suspek sa Pagkawala ni Catherine Camilon?

Ang pagkawala ni Catherine Camilon, ang guro at dating beauty queen mula sa Batangas, ay nananatiling isang sugat na hindi pa humihilom sa kamalayan ng publiko at ng kanyang nagdadalamhating pamilya. Sa loob ng ilang buwan, tinutukan ng buong bansa ang mga kaganapan, lalo na matapos matukoy ang pangunahing person of interest—si dating Police Major Allan De Castro, na nauugnay sa biktima dahil sa isang sinasabing extramarital affair.

Ngunit ang kaso, na inaasahang magtutuloy-tuloy tungo sa mabilis na paglilitis, ay biglang nabalutan ng kontrobersiya. Sa isang nakakagulat na hakbang, inanunsyo ng Philippine National Police (PNP) ang pagpapalaya kay De Castro mula sa kanilang kustodiya matapos siyang sibakin sa serbisyo. Ang balitang ito ay hindi lamang nagdulot ng pagkabahala, kundi nag-udyok din ng matinding pagkadismaya at pagdududa sa integridad ng proseso ng imbestigasyon, lalo na sa panig ng regional police.

Ang kalalabasang kaganapan ay nagpinta ng isang larawan ng burukrasya, legal na kalituhan, at mistulang pagbabantay sa mga kabaro—isang isyu na matapang na binatikos ni Senador Raffy Tulfo, na nagpahayag ng kanyang matinding “gigil” at pagkadismaya sa PNP.

Ang Mabilis at Kontrobersyal na Pagpapalaya

Ayon sa ulat, tuluyan nang sinibak si dating Police Major Allan De Castro sa serbisyo ng PNP, epektibo noong Enero 16, 2024 [01:49]. Ang batayan ng administrative dismissal na ito ay ang sinasabing ‘illicit and extramarital affair’ niya kay Catherine Camilon. Bagamat ang pagpapatalsik sa serbisyo ay nagpapakita ng aksyon ng PNP laban sa isang tiwaling opisyal, ito rin ang naging legal na batayan para siya ay pakawalan.

Paliwanag ni PNP Chief Police General Benjamin Acorda Jr., at kinumpirma ni Police Brigadier General Paul Kenneth Lucas, Regional Director ng PRO 4A: “Since he was dismissed from the service, he is now released from our custody” [00:44]. Sa sandaling nawalan ng opisyal na katungkulan si De Castro, nawalan din ng holding power ang PNP, at kinailangang pakawalan siya mula sa restrictive custody—isang legal na proseso na nagdulot ng malaking butas sa kaso.

Ang pagpapalayang ito ay nagbigay ng agarang alarma. Tulad ng kinatatakutan ni Senador Tulfo, ang paglabas ni De Castro ay nagbigay-daan sa kanya na maging “free to go” [04:21]. Kahit sinabi ng PNP na patuloy nilang imo-monitor ang kanyang mga galaw [01:00], ang katotohanan ay wala silang legal na paraan upang pigilan si De Castro, isang sibilyan na, na lumipad palabas ng bansa kung gugustuhin niya—dahil wala pa ring warrant of arrest na inilalabas ang husgado para sa aspetong kriminal ng kaso [05:57].

Ang kritisismo ni Tulfo ay nakatutok sa kaibahan ng pagtrato sa mga pulis kumpara sa ordinaryong mamamayan: “Pag pulis bine-baby baby pero kung ordinaryong mamamayan lang itong suspect naku kahon na kahon na ito o baka patay na etcetera pero dahil kabaro ‘yon, wala na, nakawala na” [00:04]. Para sa senador, ang timing ng pagpapakawala ay kahina-hinala, lalo na’t hindi muna natapos ang koleksyon ng ebidensya bago siya tuluyang inilabas.

Ang Mailap na DNA: Ang Ebidensyang Puso ng Kaso

Ang imbestigasyon ay nagbunga ng mga mahahalagang ebidensya. Sa sasakyan na pinaniniwalaang ginamit, na-recover ang hair strand at blood na kumpirmadong kay Catherine Camilon [02:20]. Ngunit higit pa rito, may dalawang buhok ng LALAKI rin ang natagpuan na hindi pag-aari ng biktima [02:28]. Dahil si De Castro ang pangunahing tao na may motibo at opportunity sa kaso, ang pagkuha ng kanyang DNA sample ay itinuturing na critical at mandatory upang ma-cross-match sa dalawang unidentified male hair strands na nakuha sa sasakyan.

Dito nagsimulang lumabas ang mga balakid.

Si Chief Malinao ng CIDG Region 4A ay nag-request sa PRO 4A, na siyang may custody kay De Castro, na ipasumite ang dating Major para sa extraction ng DNA sample—kasama na ang drug test [06:47]. Ngunit ang tugon na nakuha ay nagdulot ng matinding pagkadismaya.

Inihayag ni General Lucas na nagawa nilang kausapin si De Castro habang siya ay nasa kustodiya pa nila. Ngunit si De Castro, sa payo ng kanyang abogado, ay tumangging magbigay ng DNA sample [11:29]. Bagamat may personal convincing na ginawa raw si Lucas [12:22], mas pinili ni De Castro na sundin ang kanyang legal counsel.

Ang pagtanggi na ito ay agad na kinuwestiyon ni Senador Tulfo: “kung wala kang tinatago, malinis ka, why not? Ito na, sige, wala po kayong ginawang personal convincing na bata, sige na, kung talagang malinis ka na ‘yun ang pinapalabas, malinis ka, huwag na mag-lawyer-lawyer, pumayag ka na, that I would have done that if I were in your shoes” [12:05].

Ang Kakulangan at Incompetence sa Pagkuha ng Ebidensya

Ang pinakamabigat na kritisismo ni Tulfo ay nakatuon sa pagkakataong pinalampas ng PRO 4A. Halos dalawa hanggang tatlong buwan na nasa restrictive custody ng PRO 4A si De Castro [15:05]. Sa haba ng panahong ito, kinukwestiyon ni Tulfo kung bakit hindi gumamit ng investigative techniques ang kapulisan upang kumuha ng DNA sample mula sa mga natural na pinagmumulan.

“Kung gusto talaga [ninyong] makakuha ng ebidensya, Ilang araw na siya diyan sa sa region sir? Ilang araw na ah mahigit dalawang buwan… pagkatapos kayo makakuha ng buhok sa kanyang isang sasakyan, sir siya ay may tinutulugan, eh sana pag-alis niya yung kanyang unan, merong nag ano doon nag-harvest, naghanap ng mga hair strand,” [15:05] mariing panawagan ni Tulfo.

Iminungkahi ni Tulfo ang iba’t ibang paraan, tulad ng pagkuha ng buhok mula sa kanyang unan, kumot, kama (vacuum), suklay, o maging sa banyo pagkatapos niyang maligo [16:28]. Ang ganitong mga buhok na kusang nahuhulog (shedded hair) ay maaaring maging lehitimong ebidensya. Ngunit ang tugon mula sa CIDG, bagama’t maingat, ay nagpahiwatig ng pagkiling sa standard procedure: “Meron lang kaming sinusunod base sa aming investigation plan, sir” [15:42].

Dahil sa kabagalan at pagpapaubaya sa pagkakataong makakuha ng ebidensya, napilitan ang CIDG na idaan na lamang ang proseso sa korte, kung saan magfa-file sila ng motion para sa court order upang makakuha ng blood at hair sample—isang hakbang na magpapahaba pa lalo sa proseso [12:41].

Ang Balakid ng Impluwensiya at Legal na Kabalintunaan

Ang isyu ay lalo pang lumaki nang mabunyag ang impluwensiya ng pamilya ni De Castro sa Batangas. Inihayag na ang ama ni Major De Castro ay isang dating miyembro ng PNP at kasalukuyang Municipal Administrator [17:58]. Ang koneksyong ito, kasama ang katotohanang ang abogado ng isa pang person of interest na si Jeff Magpantay ay isang dating miyembro ng Batangas Fiscal Office, ay nagdulot ng malaking agam-agam sa impartiality ng mga hahawak ng kaso.

Dahil sa mga conflict of interest na ito, nagdesisyon ang CIDG, kasama ang pamilya Camilon at ang DOJ prosecutors, na mag-file ng motion for inhibition [17:07]. Ang kaso ay inilipat sa Regional State Prosecutor ng DOJ sa Region 4 upang masiguro ang fair play [17:18].

Idinepensa naman ng isang abogado ang legal na proseso, ipinaliwanag ang Rules on DNA Evidence ng Korte Suprema. Aniya, ang stray collection ng DNA outside of the crime scene na walang court authority ay maaaring ma-exclude sa ebidensya [19:44]. Kung ang ebidensya ay nakuha sa hindi legal na paraan, maaari pa itong maging dahilan upang ma-acquit si De Castro, kahit pa positibo ang resulta [20:05].

Bagamat tama ang punto ng legalidad, ang katotohanan ay ang pagiging too cautious ng PRO 4A ay nagbigay ng sapat na oras at pagkakataon kay De Castro na makawala at makaiwas sa obligasyon. Ang delay sa pagkuha ng court order at ang immediate release ay naging perfect storm na naglagay sa panganib sa pag-usad ng kaso.

Ang Di Matapos na Pakikibaka Para sa Katotohanan

Ang kaso ni Catherine Camilon ay naging isang metapora ng matagal nang problema ng sistema ng hustisya sa Pilipinas—ang patronage, ang influence ng may kapangyarihan, at ang slow grinding ng legal na proseso. Ang pagkawala ni Camilon ay hindi lamang trahedya ng isang pamilya, kundi isang hamon sa lahat ng Pilipino na naniniwala sa rule of law.

Ang CIDG ay patuloy sa pakikipaglaban sa korte upang makakuha ng court order para sa DNA sample, habang patuloy naman silang naghahanap ng probable cause na magpapataas ng kaso sa hukuman at magiging basehan ng isang warrant of arrest [20:17]. Ang kaso ay hindi pa tapos, at ang paglipat ng venue ay nagpapakita ng dedikasyon ng mga tapat na imbestigador na alisin ang perception ng fixed o organized na desisyon [21:31].

Ang pagtanggi ni De Castro na magbigay ng DNA sample ay tinutukoy ng marami bilang isang telltale sign. Sa huling pahayag ng pamilya Camilon, sinabi nilang kung walang tinatago si De Castro, kusang-loob siyang magbibigay ng ebidensya [24:44]. Ang kanyang pagtanggi ay, para sa marami, mistulang pag-amin.

Sa huli, ang pagpapakawala kay Allan De Castro ay isang malaking dagok sa kaso. Ngunit ang pagpupursige ng CIDG, ng pamilya Camilon, at ng mga taong tulad ni Senador Tulfo, ay nagsisilbing pag-asa na sa kabila ng lahat ng balakid, ang katotohanan ay lilitaw pa rin at ang hustisya para kay Catherine Camilon ay, sa huli, makakamit. Ang laban ay nasa korte na ngayon, at ang mundo ay nanonood, nag-aabang sa bawat hakbang ng katarungan.

Full video: