Napaamin si Faeldon: Ang Nakagigimbal na Katotohanan sa Likod ng P6.4-B Shabu Smuggling at ang Nakalulunok na Importer ng BOC!

Sa isang mabatong pagdinig sa Kongreso, kung saan ang tensiyon ay halos kasing bigat ng bilyun-bilyong pisong halaga ng ilegal na droga na nasa sentro ng usapan, muling nabuksan ang sugat ng pambansang seguridad at malalim na korapsyon sa loob ng Bureau of Customs (BOC). Ang paghaharap ay hindi lamang tungkol sa kontrabando; ito ay tungkol sa integridad ng sistema, pananagutan sa pinakamataas na antas ng pamahalaan, at ang katotohanang tila napakadaling malusutan ng mga kriminal ang mga bantay ng ating bansa.

Sa ilalim ng matinding kros-eksaminasyon mula kay Atty. Luistro, ang dating BOC Commissioner na si Nicanor Faeldon ay pilit na sinukat sa kanyang kaalaman—o kawalan nito—tungkol sa pinakamasaklap na insidente noong kanyang panunungkulan: ang pagpasok ng 604 kilo ng shabu na tinatayang nagkakahalaga ng P6.4 bilyon, na nakita sa isang bodega sa Valenzuela (Shipment Number MCLU 6881).

Ang Nakakagulat na Pag-aatubili: Sino ang Importer?

Ang pinakamatinding bahagi ng pagdinig ay umiikot sa isang simpleng tanong: Sino ang importer ng 6.4-B shabu?

Sa paulit-ulit na pagpindot ni Atty. Luistro, tila nag-aatubili si Faeldon na pangalanan agad ang indibidwal o kumpanya sa likod ng shipment. Inilarawan ni Atty. Luistro ang sitwasyon bilang ‘quite strange’ [02:26:32]—isang insidenteng nagpaguho sa BOC at pumutol sa pamumuno ni Faeldon, ngunit ang pangalan ng may-sala ay hindi agad masambit ng dating pinuno.

“I find it strange that an incident as big as this during the time… the first question that will pop up in your mind, is sino ang importer?” [02:30:30] mariing tanong ni Atty. Luistro, habang idinidiin ang pananagutan ni Faeldon bilang pinuno ng ahensya noong panahong iyon.

Sa wakas, at matapos ang mahabang palitan ng salita, napilitan si Faeldon na magbigay ng pangalan: EMT Trading, at ang registered owner nito ay si Irene May Tatad [04:22:38]. Ngunit ang pag-aatubili ay nag-iwan ng malaking katanungan sa publiko at sa komite: Bakit kinailangang pilitin ang dating Commissioner para makuha ang isang pangalan na dapat ay pinakatampok sa lahat ng kanyang mga dokumento at alaala?

Ang Sistema ng BOC: Isang Gate na Tiyak na Kailangang Lusutan

Ang pagdinig ay hindi lamang tumuon sa krimen kundi pati na rin sa sistema ng BOC na nagpapahintulot sa ganitong krimen. Siniguro ni Atty. Luistro na maidetalye ni Faeldon ang proseso ng importer’s accreditation sa ilalim ng Accreditation Management Office (AMO).

Ayon kay Faeldon, ang sistema ay mahigpit [01:03:05]. Kinakailangan ng mga aplikante ang sumusunod:

Bank Certificate: Upang patunayang may sapat na capital o deposito na tugma sa halaga ng iaangkat na produkto [08:41].

Office Verification: Upang tiyakin na mayroon silang pisikal at totoong opisina [10:15].

Business Permits/SEC/DTI Registration: Upang makilala ang pangalan ng kumpanya at ang may-ari nito [11:16].

Idiniin ni Atty. Luistro na dahil sa mga ample requirements na ito, “it is very difficult to hide based basic and important information from the Bureau of custom” [01:18:46]. Kinumpirma ito ni Faeldon, na nagbigay-diin sa kanyang paninindigan na linisin ang ahensya, kung saan 4,000 na importers at brokers ang kanyang delisted dahil sa kawalan ng pagsunod o pagiging fly-by-night [01:04:01].

Ngunit ang tanong ay nananatili: Kung ganoon kahigpit ang sistema, paanong ang isang kargamento ng shabu na nagkakahalaga ng bilyon-bilyon ay nakalusot sa gate? Ang sagot, ayon sa pagdinig, ay nasa isang mas malalim at mas nakakatakot na katotohanan.

Ang Nakagigimbal na ‘Tara System’: Isang Legal na Sistema na Ginawang Kriminal

Ang pinakanakapangingilabot na rebelasyon sa pagdinig ay ang walang-alinlangang kumpirmasyon ng “Tara System” — isang mekanismo ng korapsyon na hindi lamang umiiral, kundi nanatiling isang batayan ng negosyo sa BOC “since time immemorial” [57:54].

Parehong kinumpirma ni Faeldon at ng isa pang resource person, si Mr. Taguba, ang pag-iral ng Tara [01:02:21]. Tinawag ito ni Faeldon na “criminal” at “illegal” [01:02:37], at inilarawan ni Taguba bilang ‘grease money’ [01:05:17]. Ang Tara ay ang suhol na binabayaran per container [01:05:46] para sa paglalagay ng kargamento sa Green Lane.

“The significance of this Tara system, Green Lane, exempted document inspection, exempted physical examination. Do you confirm that?” [58:04] tanong ni Atty. Luistro kay Taguba. Ang sagot ay Oo.

Ito ang core ng problema: isang legal na sistema ng BOC—ang lane classification (Red, Yellow, Green) na ginagamit sa buong mundo upang mapabilis ang kalakalan—ay minanipula at ginawang kriminal. Ang Green Lane, na dapat ay para lamang sa mga international corporations at proven honest importers [01:02:03], ay naging isang ‘express lane’ para sa mga kriminal, na nagdadala ng mga pinagbabawal na produkto nang walang sinuman o anumang inspeksyon.

Idiniin ni Atty. Luistro ang kaseryosohan nito: “I am more alarmed about the National Security of the country considering the manipulation of the entry of goods inside the country” [59:30]. Kung ang mga baril, bala, o iba pang bagay na nagbabanta sa seguridad ay ipapasok bilang general merchandise [59:53] at hahayaan sa Green Lane, ang BOC ay hindi na tagabantay kundi tagapagpadaloy ng kriminalidad.

General Merchandise: Ang Pabalat sa Kontrabando

Ibinunyag din sa pagdinig kung paano ginamit ng mga smuggler ang ‘general merchandise’ [37:06] bilang pabalat sa kanilang mga kontrabando. Ayon kay Mr. Taguba, ito ang ginagamit na klasipikasyon upang itago ang mga prohibited commodities [39:57]. Kinumpirma niya na ang ₱6.4-B shabu shipment (MCLU 6881) ay mismo ring ipinasok bilang general merchandise [40:22].

Ang panlolokong ito ay nagbigay-daan sa mga broker at importer na magdeklara lamang ng mga hindi-mapanganib na produkto, tulad ng kitchen wear [39:04] o kung anu-ano pa, upang maiwasan ang masusing pagtingin, habang ang sentro ng kargamento ay puno ng ilegal na droga na nakatago sa loob ng mga metallic cylinder [44:31].

Bilang tugon sa malalim na implikasyon ng Tara System at ang papel ng lane classification, inindorso at inaprubahan ng komite ang mungkahi ni Atty. Luistro na imbestigahan at imbita ang pinuno ng Risk Management Office (RMO) ng BOC [56:03]. Ang RMO ang opisina na responsable sa pagpapatakbo ng system upang matukoy kung aling lane (Red, Yellow, Green) dadaan ang isang shipment [54:39]—isang opisinang nasa sentro ng alegasyon ng manipulasyon.

Ang Depensa ni Faeldon at ang Pagsasawalang-Kibo ng mga Sangkot

Sa gitna ng mga batikos, idinepensa ni Faeldon ang kanyang panig, iginiit na siya ay gumawa ng mabilis na aksyon. Ibinahagi niya na ang impormasyon tungkol sa posibleng shabu shipment ay nakuha niya mula sa kanyang Chinese counterpart [02:39:54] at natagpuan nila ang kargamento sa loob lamang ng apat na oras [02:41:40].

“Not a single kilo went to the streets… I take the responsibility since 2017, but I did not let it go your honor” [02:48:47], pagtatanggol niya, idiniin na ang pag-aresto sa kargamento ay isang tagumpay ng BOC.

Gayunpaman, binatikos ito ni Atty. Luistro, sinabing: “It is not enough that you apprehended. You should have arrested the people responsible for the shipment as well” [02:49:09]. Ito ang pinakamalaking emosyonal na sentro ng pagdinig: Hindi sapat ang operasyon kung ang sistema at ang tao sa likod nito ay nananatiling malaya.

Tungkol naman sa Tara System, ipinahayag ni Faeldon ang kanyang mga pagtatangka na sugpuin ito—mula sa pag-apela sa libu-libong brokers at importers hanggang sa paglilista ng 4,000. Ngunit, tinukoy niya ang isang malaking balakid: “no one is willing among them to complain” [01:07:44]. Ito ay nagpapakita ng isang kultura ng takot, kung saan ang korapsyon ay naging isang de facto na patakaran, at ang sinumang magtatangkang tumutol ay sadyang ituturing na kalaban ng sistema.

Konklusyon: Pananagutan Higit sa Pag-aresto

Ang pagdinig ay nagbigay ng isang malinaw at nakababahalang larawan ng isang ahensya ng gobyerno na nilamon na ng korapsyon—isang sistema kung saan ang legal na proseso ay ginagamit na pantakip sa mga ilegal na gawain. Ang P6.4-B shabu shipment ay hindi lamang isang insidente, kundi isang sintomas ng isang mas malaking sakit na matagal nang kinikimkim ng BOC.

Ang pag-amin ni Faeldon sa pangalan ng importer—EMT Trading/Irene May Tatad—matapos ang matinding pagpipilit, at ang kumpirmasyon ng criminal at illegal na ‘Tara System’ ay nagbigay-liwanag sa mga madidilim na sulok ng ahensya. Ngunit ang tunay na pananagutan ay hindi magtatapos sa pag-aresto lamang ng kontrabando; ito ay magsisimula lamang sa pagbuwag ng sistema ng Tara, pagpapanagot sa mga opisyal na nagmamanipula ng Green Lane, at pagtiyak na ang pangalan ng tunay na may-ari ng shipment ay hindi na kailanman magiging isang tanong na mahirap sagutin.

Ang buong bansa ay naghihintay. Kailangang maibalik ang kumpiyansa sa BOC, at ito ay magsisimula sa pagtiyak na ang mga pinakamahalagang detalye, tulad ng pangalan ng isang drug smuggler, ay hindi na kailanman magiging isang sekreto sa mga taong dapat na nagbabantay sa ating mga baybayin. Ang laban para sa pambansang seguridad ay nasa gate pa lamang, at sa ngayon, ang mga kriminal ay tila may green light pa rin.

Full video: