PAGSABOG NG TENSYON: Baste Duterte, Nagsalita na ukol sa Planong Pagwasak sa Davao at ‘Insecurity’ ni Marcos Jr.

Ang pulitika sa Pilipinas ay hindi na bago sa bangayan at maiinit na pagpapalitan ng salita, ngunit minsan, may mga akusasyong tumatagos sa kaswal na diskurso, nag-iiwan ng malalim na sugat at nagbabago sa takbo ng pambansang usapan. Isa na rito ang naganap na pagtindig ni Sebastian “Baste” Duterte, ang kasalukuyang alkalde ng Davao City, na hindi lamang nagpaliwanag sa mga Dabawenyo ng kanyang mga plano, kundi nagpakawala rin ng mga bomba ng akusasyon laban sa pinakamataas na liderato ng bansa.

Sa gitna ng isang pagtitipon na sinasabing dinaluhan ng libu-libong taga-suporta at mga kaibigan, hindi lamang mula sa Davao kundi sa iba’t ibang panig ng Pilipinas at maging sa ibang bansa, nagsalita si Baste Duterte. Ang okasyon ay ang pagdiriwang ng kaarawan ng kanyang amang si dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte. Ngunit ang selebrasyon ay tila naging isang malaking arena ng pulitikal na pag-aaklas at pagpapahayag ng matinding pagkadismaya.

Sa natural at diretsahang wika ng mga Bisaya, inilatag ni Baste ang matitinding damdamin at paninindigan ng kanilang pamilya, partikular na sa mga pinaniniwalaan nilang “kontra” o kalaban na nagtatangkang sirain ang kanilang pamana.

Ang Pamana at Puso ng Dabawenyo

Bago tuluyang dumako sa maiinit na pulitikal na isyu, nagsimula ang talumpati ni Mayor Baste sa pagpapasalamat. Binigyang-diin niya ang pagkakaisa at suporta na patuloy na ibinibigay ng mga mamamayan sa kanilang pamilya, lalo na kay “Tatay Digong,” na sa kabila ng kasikatan ayon kay Baste ay hindi naman talaga mahilig magdiwang ng kaarawan.

“Lisod (ito) para sa aming pamilya, kaming mga anak, mga apo,” saad ni Baste, na nagpapahiwatig ng pagod at hirap na kanilang dinaranas sa kasalukuyang panahon [01:12]. Gayunpaman, mabilis siyang nagpabalik sa pagiging positibo, pinuri ang mga Dabawenyo dahil sa patuloy na pagpapakita ng disiplina, pagiging masunurin, at pagkakaroon ng malasakit sa batas.

Tinalakay ni Baste ang pinakamahalagang pamana ni Rodrigo Duterte—ang pagkakaroon ng kaayusan, kaligtasan, at oportunidad sa Davao City. “Ipakita na ang mga taga Davao, mga Dabawenyo, kaya magtukod ng lugar,” mariing pahayag niya, na ang tinutukoy ay ang lungsod na naging ehemplo ng pagbabago sa buong bansa [03:40]. Ayon kay Baste, ang Davao ay hindi lamang isang lugar; ito ay isang komunidad na nagpapatupad ng batas at nagpapahalaga sa buhay ng tao. Ang mga puntong ito ay mahalaga, dahil ito ang mismong pundasyon na pinaniniwalaan niyang tinatangka ngayong gibain.

Ang Akusasyon: Insecurity at ang ‘Dirty Game’ ni Marcos Jr.

Dito na dumating ang pinakamabigat na bahagi ng kanyang talumpati, ang diretsahang pag-atake sa kasalukuyang administrasyon, partikular na kay Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. Ginamit ni Baste ang termino na tila nagmula sa pamagat ng video: ang “lihim” o ang sikreto sa likod ng tila walang-tigil na pagpapahirap sa pamilya Duterte at sa Davao.

“Ang problema lang, mayroon tayong kontra ngayon sa pulitika na naglalaro ng batasalo,” simula ni Baste, na tumutukoy sa mga kalaban na gumagamit ng maduming taktika [04:40]. Ngunit ang kanyang sumunod na salita ang talagang umalingawngaw:

“Kaya si Marcos, insecure kaayo. Magsige ng daot na lang siya,” binitawan ni Baste ang isang matinding akusasyon, na nagpapahiwatig na ang mga kilos ng administrasyon laban sa kanila ay hindi nakabatay sa prinsipyong legal o moral, kundi sa personal na kawalan ng kapanatagan [13:05].

Nagtanong siya nang may matinding pagkadismaya: “Ngano palisuran man niya ang usa ka siyudad para lang sa ambisyon niyang makabutang ng susunod na presidente karon 2028?” [13:11]. Ito ang gitna ng kontrobersya—ang pag-uugnay ni Baste sa mga paghihirap na dinaranas ng Davao at ni Digong sa ambisyon ni Marcos Jr. para sa 2028 elections. Ipinahihiwatig niya na ang kasalukuyang pangulo ay gumagawa ng paraan upang sirain ang “balwarte” ng mga Duterte para matiyak ang pagkapanalo ng kanyang sariling paksyon sa susunod na pambansang halalan.

Ang Panganib ng ‘Iligal na Pag-aresto’ at Paggamit ng Buwis

Hindi lamang personal na atake ang inihayag ni Baste. Ibinulgar din niya ang mga seryosong banta sa pamilya, kabilang ang umano’y pagtatangka na gumawa ng “iligal na pag-aresto” kay dating Pangulong Duterte [09:37].

“Dapat April-lubag sila, ilang gibali nila ang chessboard para wala nay dula. Mao ang nahitabo,” paliwanag ni Baste gamit ang chess metaphor. Aniya, may mga kalaban na “na-checkmate” na sana, pero pinili nilang “ibaligtad ang chessboard” para wala nang maglaro o wala nang maging panalo [08:42]. Ito ay nagpapahiwatig ng paggamit ng kapangyarihan upang baligtarin ang anumang pulitikal na pagkatalo sa pamamagitan ng pamumulitika at panlilinlang.

Bukod pa rito, binanggit niya ang isyu ng pondo ng bayan. “Ang kwarta buwis ng ginabayad nato padong sa gobyerno nila, dili mahatag ng saktong tubag karon,” pagdidiin niya, na nagpapahiwatig ng umano’y pagkalustay o maling paggamit sa buwis na nagmumula sa taumbayan at dapat sana ay napupunta sa mga tamang serbisyo [09:52].

“Nangidnap ng tao, tigang, retired former president, para lang… [makasira],” galit na saad ni Baste, na nagpapakita ng matinding pagmamalasakit at galit sa paggipit sa kanyang ama [10:22]. Dagdag pa niya, nakatanggap sila ng ‘intel’ na balita na may mga taong pinapunta sa bahay ng kanilang ama upang maghanap ng “ebidensya” [15:13], na lalo pang nagpapatindi sa kanyang paniniwala na personal at pulitikal ang atake.

Ang Sagot: Bakit Federalismo ang Tanging Pag-asa

Sa gitna ng mga batikos, nagbigay si Mayor Baste ng kanyang pananaw sa kung ano ang dapat na solusyon sa problema ng gobyerno—ang Federalismo at ang isinusulong na Charter Change (Cha-Cha). Ayon kay Baste, ang problema ng bansa ay nakaugat sa kasalukuyang system of government [21:05].

Ipinaliwanag niya na sa ilalim ng Federalismo, magiging decentralized o masisiguro ang pagkakalat ng kapangyarihan. “Ang income sa Davao, ang buwis na ginabayad namo dire, mas dako ang mauli,” paliwanag niya [21:13]. Sa kasalukuyan, ang buwis na pinaghihirapan ng mga Dabawenyo ay tila “nasasayang” dahil sa kung paano ito inilalaan ng Kongreso. Sa ilalim ng Federalismo, masisiguro na ang paglalaan ng pondo ay mas direktang mapupunta sa mga pangangailangan ng lokal na komunidad.

Binigyang-diin din niya ang epekto nito sa batas. Sa isang federal system, ang mga rehiyon ay maaaring gumawa ng sarili nilang mga batas na umaayon sa pangangailangan at kagustuhan ng kanilang mga nasasakupan. Bilang halimbawa, binanggit niya ang Death Penalty para sa mga rapist at nang-aabuso ng bata [22:13]. “Pwede buhaton. It’s a system of government… pwede magtarong (sila),” giit niya, na nagpapahiwatig na ang Federalismo ang magiging susi upang magkaroon ng mas epektibo, mas tapat, at mas makataong pamahalaan.

Ang Personal na Pagkilos at Panawagan sa Pagkakaisa

Hindi lang puro salita ang ipinahayag ni Baste. Nagbigay siya ng konkretong hakbang. Kinumpirma niya ang kanyang plano na magbaba ng posisyon mula Mayor patungong Vice Mayor. Ang layunin nito ay simple: “Ang plano, patrabahuon na si Tatay Digong… para makalihok-lihok,” paliwanag ni Baste [12:28]. Ang pag-upo ni Digong Duterte sa posisyong Vice Mayor ay magbibigay sa kanya ng ‘legal’ na puwang at kapangyarihan upang magpatuloy sa pulitika at labanan ang mga tinatawag niyang ‘master’ sa gobyerno, na sa tingin ni Baste ay mas magagawa ng dating pangulo.

Ang kanyang panawagan ay hindi lamang para sa mga opisyales ng barangay kundi para sa bawat Dabawenyo na manatiling nakatuon sa batas, disiplina, at pagkakaisa [25:05]. “Kamo ang komunidad. Pag-abot sa problema, importante magkaistorya, magkaisinabot,” paalala niya [11:23].

Sa huli, ang talumpati ni Baste Duterte ay hindi lamang isang pagdiriwang ng kaarawan. Ito ay isang pagdeklara ng giyera—isang bukas na pagtutol sa mga tinatawag niyang pulitikal na panggigipit at isang panawagan para sa malalim na pagbabago sa istruktura ng pamamahala sa Pilipinas. Ang kanyang mga salita ay nag-iiwan ng isang katanungan: Kung ang isang alkalde ay diretsahang aakusa sa mismong Pangulo ng insecurity at dirty play, gaano na kalalim at kaseryoso ang pulitikal na hidwaan na bumabagabag ngayon sa buong bansa? Ang tugon at ang magiging reaksyon ng Palasyo ay tiyak na magiging susi sa susunod na kabanata ng mapanghamong pulitikal na landscape ng Pilipinas. Ang mga Dabawenyo ay nananatiling matatag, naghihintay, at handang ipagpatuloy ang ipinaglalaban ni Tatay Digong.

Full video: