Ang Bomba ng ‘Pekeng Pangalan’: Handa Na Ba ang Bansa sa Impeachment Trial Laban sa Puso ng Ehekutibo?

Sa isang sitwasyon na nagpapaalala sa isang pampulitikang drama na may matinding sirkulasyon, muling sumabog ang matinding isyu na bumabalot sa Office of the Vice President (OVP) at sa kontrobersyal nitong confidential funds (CF). Ang boses ng pag-iingat at ang hamon sa pananagutan ay narinig sa katauhan ni Atty. Luistro, na tahasang naglatag ng mga detalye na nagpapatingkad sa mga paratang ng iregularidad at, mas nakababahala, ang malinaw na akusasyon ng falsification of documents.

Ang mga pahayag ni Atty. Luistro ay hindi lamang simpleng pagbusisi; ito ay isang pormal na paghaharap ng mga matitibay na punto na magiging gulugod ng nalalapit na impeachment trial, na nakatuon sa Pangalawang Article of Impeachment. Ang kanyang pagsasalita ay nagbigay ng liwanag sa isang napakalaking ‘administrative and moral’ na butas sa paggamit ng pondo ng bayan, na nagdulot ng matinding pag-aalala sa publiko at nag-iwan ng malaking tanong sa integridad ng mga dokumentong isinumite ng OVP.

Ang Malinaw na Kasong Falsification: Isang Libo at Tatlong Daang Hiwaga

Ang pinakamabigat na ebidensiya na ipinahayag ni Atty. Luistro ay nakasentro sa mga pangalan ng diumano’y mga nakinabang sa confidential funds. Base sa beripikasyon ng Philippine Statistics Authority (PSA) na ginawa ng OVP, lumabas na sa kabuuang 1,992 pangalan ng recipients, tanging 670 lamang ang may “posibility for matching” sa records ng PSA [02:51]. Sa simpleng pagtingin sa datos na ito, tinatayang nasa 1,300 pangalan—mahigit sa kalahati ng listahan—ang may pinakamataas na posibilidad na mga ‘fictitious names’ o mga pangalan na hindi totoo.

Ayon kay Atty. Luistro, ang implikasyon ng ganitong kalaking bilang ng pekeng pangalan ay isa lamang: “well it only shows that there is a clear case of falsification of document no making it appear that somebody receive a certain amount of money when in fact this personality is fictitious” [03:31]. Ang mga pangalang ito ang ginamit sa mga acknowledgement receipts at iba pang supporting documents ng confidential fund. Ang tanong ay hindi na lamang kung saan napunta ang pondo, kundi kung ang buong proseso ng paggastos ay sinadyang nilabasan ng peke at iregular na dokumentasyon upang takpan ang tunay na paggamit nito.

Ang isyung ito ay tahasang nagpapahina sa mga depensa na ibinibigay ng OVP. Kung ang mga tumanggap ng pondo ay hindi totoo, sino ang pumirma sa mga resibo? At bakit hinayaan ng sistema na magamit ang mga dokumentong ito sa accounting? Ang paggamit ng mga pekeng pangalan ay nagmumungkahi ng sadyang intensyon na gawing imposibleng matunton at ma-audit ang tunay na pinaglaanan ng pera, na naglalantad ng isang seryosong paglabag sa public trust at financial accountability.

Ang Joint Circular at ang Bulag na Mata ng Audit

Isa pang mahalagang punto na tinalakay ni Atty. Luistro ay ang tahasang paglabag sa diwa ng Joint Circular na gumagabay sa paggamit ng confidential funds. Ang mga alituntunin ay nagmandato ng paggamit ng mga sealed envelopes at vaults upang protektahan ang real identity ng mga recipients [05:21]. Ngunit kung ang mga ginamit na pangalan at identidad ay fake sa simula pa lamang, “it only shows that they falsified the acknowledgement receipts and the other supporting documents” [04:01].

Ayon sa prosekusyon, ang intensyon ng Joint Circular ay para protektahan ang tunay na pagkakakilanlan [06:01]. Kung papayagan ang paggamit ng mga pekeng pangalan, nawawalan ng silbi ang buong proseso ng pag-audit, at lalong lumalabas na ang mga patakaran ay ginagamit upang maging kasangkapan sa paglilihim, hindi sa pananagutan. Sa pananaw ni Atty. Luistro, ang paggamit ng mga pekeng pangalan ay hindi pinapayagan ng mga patakaran, at ito ay kanilang pinaninindigan bilang isang matibay na posisyon [06:06].

Lalong lumala ang sitwasyon nang ibunyag ang kapabayaan sa proseso ng pag-audit. Diumano, inamin ni Atty. Tamora, isang opisyal mula sa auditing office, na hindi nila bini-verify ang mga pangalan beyond kung ano ang nakasulat sa certification at acknowledgement receipts [07:24]. Ang tanging basehan nila ay ang checklist ng mga dokumento. Ang ganitong “hands-off” na pag-a-audit ay nagbigay ng free pass sa sinumang gumawa ng falsification. Kung walang masusing pag-verify na ginawa, paanong matitiyak ng bayan na ang pondo ay napunta sa legitimate na layunin at recipients? Ito ay nagpapahiwatig ng isang mas malaking sistema ng kapabayaan na nagpapahintulot sa malawakang iregularidad.

Ang Pagtangging Makipagtulungan at ang Pag-iwas sa Tanong

Hindi rin nakaligtas sa kritisismo ang diumano’y pag-iwas ng OVP at Department of Education (DepEd) na makipagtulungan sa Kongreso. Ipinaliwanag ni Atty. Luistro na nagsimula ang imbestigasyon ng Blue Ribbon Committee sa gitna ng budget briefing nang matuklasan ang “Notice of Disallowance” [08:07]. Ang Notice of Disallowance ay isang pahiwatig na may natukoy na iregularidad sa paggamit ng pondo.

Ang nakakalungkot, ayon kay Atty. Luistro, ay ang pagtanggi ng Bise Presidente na makibahagi nang lubusan sa budget briefing [08:54]. Sa mga pagkakataong tinitanong ang tungkol sa Notice of Disallowance, nagpakita raw ng pag-iwas ang mga kinatawan ng dalawang opisina. Ang pag-iwas na ito ang nagbunsod sa Kongreso na magsagawa ng inquiry in aid of legislation sa pamamagitan ng Blue Ribbon Committee [09:20]. Para sa prosekusyon, ang pagtanggi sa transparency at accountability sa pinakamahahalagang yugto ng pagtatanong ay nagbigay ng advantage sa mga pinaghihinalaan at nagpapalakas ng hinala ng publiko.

Handa Na ang Prosekusyon: Nakasentro sa OVP at DepEd

Ang impeachment complaint ay binubuo ng iba’t ibang Article, ngunit inihayag ni Atty. Luistro ang kanyang personal na atensyon sa Second Article, na nakatuon sa Confidential Funds ng OVP [10:26]. Ngunit mayroon ding Ikalawang Article of Impeachment na nakatuon naman sa DepEd, partikular na ang isyu ng mga poola envelopes (na inamin na raw ng tatlong opisyal) [10:47].

Ang House Prosecution Team ay naghahanda na at nagpupulong linggu-linggo upang talakayin ang mga ebidensiya. Bukod pa rito, may mga pribadong volunteer prosecutors na nag-aalok ng tulong, na nagpapakita ng pagnanais na ipaglaban ang kaso para sa bayan [12:16]. Bagama’t ang bilang ng mga piskal ay hindi pa pinal, ang malawakang suporta ay nagpapahiwatig ng bigat ng isyu at ang seryosong pangangailangan ng bansa para sa hustisya at pananagutan.

Ang Kumpiyansa sa Harap ng Batas: Sapat na ba ang Ebidensya?

Ang pinakamalaking tanong na bumabagabag sa publiko ay: May pag-asa ba ang impeachment? Ang sagot ni Atty. Luistro ay matibay: “yes we are confident” [15:16].

Ipinaliwanag niya na nakita na nila ang lahat ng ebidensiya noong hearing ng Blue Ribbon Committee. Higit sa lahat, iginiit niya ang isang napakahalagang legal na punto: Ang impeachment process ay hindi isang criminal case na nangangailangan ng “proof beyond reasonable doubt” [15:34]. Sa halip, ang impeachment ay nangangailangan lamang ng “that amount of evidence which will convince the impeachment Court judges to issue a judgment of conviction” [15:43].

Ang pagkakaiba sa legal na bigat ng ebidensiya na kailangan ay nagbibigay ng malaking kalamangan sa prosekusyon. Ang kanilang misyon ay hindi upang patunayan na nagkasala ang Bise Presidente sa isang criminal na paraan, kundi upang kumbinsihin ang mga Senador (na siyang Impeachment Court) na ang kanyang mga aksyon ay bumubuo ng betrayal of public trust o culpable violation of the Constitution na nagbibigay-katwiran sa pagpapatalsik. Sa kanilang pananaw, sapat na ang ebidensiya ng falsification at irregularity upang maabot ang hatol na conviction [15:47].

Ang Panawagan sa Senado: Simulan Na Agad!

Higit pa sa legal na aspeto, nanawagan si Atty. Luistro sa Senado, na siyang magsisilbing Impeachment Court, na simulan agad ang pagdinig. Binanggit niya ang salitang forthwith sa Konstitusyon, na nangangahulugang “immediately” o agad-agad [14:46].

Ang pagiging sensitibo sa “sentiment of the Filipino people” [13:49] ay binigyang-diin, lalo na kung may mga petisyon o movement na nagtutulak para sa mas maagang pagdinig. “We have no other option but to adhere and to follow whatever is being m [mandated] to us,” pahayag ni Atty. Luistro, idiniin na ang mandate ay nagmula sa taumbayan mismo [14:16].

Ang pagtutok sa Hulyo bilang posibleng simula ng pagdinig ay tinanong. Para sa prosekusyon, ang paghihintay ng matagal ay isang waste of time at nagpapahiwatig ng kakulangan sa pagpapahalaga sa constitutional duty [16:20].

Ang impeachment trial ay hindi lamang isang pagsubok sa Pangalawang Pangulo; ito ay isang pagsubok sa sistema ng pananagutan ng bansa. Sa gitna ng akusasyon ng fictitious names at falsification, at sa likod ng kumpiyansa ng prosekusyon, nakatingin ang buong bansa sa paghahanap ng katotohanan at hustisya. Ang laban ay nagsisimula na, at ang kinalabasan nito ay tiyak na hahawi ng landas para sa kinabukasan ng pamamahala sa Pilipinas. Ang bawat pahina, bawat piraso ng ebidensiya, at bawat desisyon ng Impeachment Court ay susubaybayan nang husto ng taumbayan. Ito na ang oras upang manindigan ang pananagutan.

Full video: