Sa pagtatapos ng taong 2025, isang balita ang yumanig sa pundasyon ng Department of Public Works and Highways (DPWH) at sa buong bansa—ang trahedya at misteryosong pagkamatay ni Undersecretary Maria Catalina Cabral. Si Cabral, na kilala bilang isang iginagalang na inhinyera at may hawak ng PhD, ay natagpuang wala nang buhay sa isang bangin sa Tuba, Benguet. Ngunit ang trahedya ay sinundan ng isang mas nakakapanghilakbot na ulat: ang kanyang katawan ay diumano’y nagnakaw mula sa kanyang himlayan.

Ang pangyayaring ito ay hindi lamang isang simpleng kaso ng pagnanakaw o aksidente. Ito ay nagbukas ng isang malaking “can of worms” tungkol sa korupsyon, pondo ng bayan, at ang mapanganib na laro ng politika sa Pilipinas. Sa isang broadcast ni Atty. Harry Roque, detalyado niyang tinalakay ang kahalagahan ni Cabral sa sistema ng gobyerno at kung bakit ang kanyang katahimikan ay tila pinagplanuhan ng mga makapangyarihang indibidwal.

Ang Kapangyarihan ni Cabral sa DPWH

Si Undersecretary Cabral ay hindi ordinaryong opisyal. Bilang Usec for Planning, siya ang nagsisilbing “gatekeeper” ng bilyon-bilyong pondo ng DPWH. Ayon kay Roque, wala ni isang proyekto ang makakapasok sa budget ng departamento nang hindi dumadaan sa kanyang pagsusuri at aprubal. Mula sa mga Congressman, Senador, hanggang sa Malacañang, lahat ay kailangang dumaan kay Cabral kung nais nilang mapondohan ang kanilang mga infrastructure projects.

Dahil dito, hawak ni Cabral ang tinatawag na “listahan”—isang komprehensibong record kung sino ang mga proponents ng mga proyekto, magkano ang budget, at kung alin sa mga ito ang maituturing na “ghost projects” o substandard. Ang listahang ito ang pinaniniwalaang dahilan kung bakit siya naging target. Sa gitna ng imbestigasyon sa mga flood control projects na nagkakahalaga ng bilyon-bilyon, si Cabral ang kaisa-isang tao na makakapagsabi kung sino ang tunay na kumita sa pondo ng bayan.

Aksidente o Murder? Ang Phobia sa Heights

Ang opisyal na ulat ng kanyang driver ay nagsabing nais lamang ni Cabral na makasinghot ng malinis na hangin kaya ito bumaba sa tabing-bangin sa Kennon Road, kung saan siya ay diumano’y aksidenteng nahulog. Ngunit mariin itong pinabulaanan ng mga nakakakilala sa kanya. Sa mga nakaraang interview, inamin ni Cabral na siya ay may matinding “fear of heights” o phobia sa matataas na lugar. Isang malaking katanungan: Bakit ang isang taong may takot sa taas ay lalapit sa gilid ng isang matarik na bangin para lamang magpahinga?

Dito pumasok ang teorya na si Cabral ay maaaring “itinulak” o kaya naman ay pinatay muna bago itinapon sa bangin upang magmukhang aksidente. Ang ganitong “mafia-style” na pamamaraan ay hindi bago sa kasaysayan ng DPWH, kung saan ilang inhinyero na rin ang napaulat na namatay sa mga kahina-hinalang aksidente matapos masangkot sa mga sensitibong proyekto sa Ilocos at Sorsogon.

Ang Kontrobersya ng 100 Billion Insertion

Ang usapin ay mas uminit nang idawit ang pangalan ni Pangulong Bongbong Marcos Jr. sa sinasabing 100 billion pesos na insertion sa 2025 national budget, na naulit din umano sa 2026 budget. Ayon sa mga alegasyon, ang mga pondong ito ay isiningit sa huling sandali at tanging sina Marcos Jr. at Cabral lamang ang nakakaalam kung para saan ang mga proyektong ito.

Sa pagkawala ni Cabral, ang tanging testigo na makakapag-ugnay sa Malacañang sa mga maanumalang insertions ay wala na. Ito ang nagpapatibay sa hinala na may mga taong nais siyang patahimikin upang hindi mabunyag ang katotohanan sa likod ng SOP (Standard Operating Procedure) o ang kinukuha ng mga politiko mula sa bawat bilyong pisong proyekto, na umaabot na umano sa 25% hanggang 70%.

Ang Cabral Files at ang Panawagan para sa Hustisya

Sa kabila ng pagtatangkang pawiin ang bakas ng kanyang impormasyon, lumitaw ang balita tungkol sa “Cabral Files” na kasalukuyang hawak ni Congressman Leandro Legarda Leviste. Ang mga dokumentong ito ay pinaniniwalaang naglalaman ng mga ebidensya ng korupsyon at ang listahan ng mga politikong nakinabang sa kaban ng bayan. Hinamon ni Roque si Leviste na manindigan at isiwalat ang katotohanan sa likod ng mga dokumentong ito bago pa maging huli ang lahat.

Ang pagnanakaw sa katawan ni Cabral ay itinuturing na huling hakbang upang tuluyang mabura ang anumang pisikal na ebidensya na maaaring magturo sa tunay na sanhi ng kanyang pagkamatay. Ito ay isang insulto hindi lamang sa pamilya ng biktima kundi sa buong sambayanang Pilipino na sumisigaw ng katarungan.

People Power sa 2026?

Ang trahedyang ito ay nagsilbing mitsa para sa muling pag-alab ng galit ng publiko laban sa administrasyong Marcos. Binanggit ni Roque ang bumababang trust rating ng Pangulo (na nasa -3 na umano ayon sa ilang surveys) bilang hudyat na ang taong bayan ay sawa na sa korupsyon at sa mga hindi maipaliwanag na patayan. Ang panawagan para sa “People Power” sa darating na 2026 ay muling naririnig, na naglalayong palitan ang kasalukuyang pamunuan ng mga taong may “tamang pag-iisip” at tapat sa serbisyo.

Sa huli, ang buhay ni Maria Catalina Cabral ay nagsisilbing babala sa lahat ng mga nagtatrabaho sa gobyerno. Ang pakikibahagi o pananahimik sa gitna ng katiwalian ay maaaring magbunga ng isang malagim na katapusan. Habang nagpapatuloy ang misteryo ng kanyang nawawalang bangkay, ang taong bayan ay nananatiling mapagmatyag. Ang katarungan para kay Cabral ay katarungan para sa bawat pisong ninakaw sa kaban ng bayan. Hindi hihinto ang boses ng katotohanan hangga’t hindi lumalabas ang mga nasa likod ng krimeng ito.

Sa gitna ng kadiliman ng mafia-style politics, ang panalangin ng bansa ay ang paglitaw ng liwanag—isang bagong pamunuan na hindi gagamit ng dahas at pagnanakaw upang manatili sa kapangyarihan. Hanggang sa mahanap ang katawan ni Cabral at mabuksan ang kanyang mga file, ang bansa ay mananatiling nasa ilalim ng anino ng pagdududa at kawalan ng katarungan.