SIKLAB SA SURIGAO: Ang Nakakagulat na “Hot Welcome” ng Balwarte ni ‘Senior Agila’ sa PNP—Aling Katotohanan ang Mananaig?

Sa gitna ng rumaragasa at nag-aalab na kontrobersiya, ang Sitio Kapihan sa Socorro, Surigao del Norte, ay nananatiling sentro ng pambansang atensyon. Ang tahimik sanang komunidad na ito ay biglang nauwi sa pinag-uusapang balwarte ng isang diumano’y kulto, ang Socorro Bayanihan Services Incorporated (SBSI), na pinamumunuan ng isang lalaking kilala bilang si Jey Rence Quilario, o mas tanyag sa bansag na ‘Senior Agila.’ Ang mga paratang laban sa grupo at sa kanilang lider ay kasingbigat at kasing-dilim ng mga lihim na tila nakatago sa loob ng kanilang mga kubo, na kinabibilangan ng pang-aabuso sa mga kabataan, sapilitang pagpapakasal sa mga menor de edad, at maging ang di-umano’y pagkakaroon ng isang shabu laboratory.

Dahil sa tindi ng mga isyu, umaksyon ang Senado, sa pangunguna ni Senador Ronald “Bato” Dela Rosa. Bilang tagapangulo ng Senate Committee on Public Order and Dangerous Drugs, at katuwang ang Senate Committee on Women, Children, and Family Relations, itinakda ang isang ocular inspection—isang pagbisita at pagsisiyasat sa mismong lugar na pinangyayarihan ng mga akusasyon. Ang mismong balita ng planong paglunsad ng inspeksyon, na nakatakdang maganap noong Oktubre 14, ay nagbigay-hininga ng pag-asa sa mga biktima at nagpataas ng tensyon sa buong rehiyon. Ang pagbisita ng matataas na mambabatas at ng Pambansang Pulisya (PNP) ay tiningnan bilang isang deklarasyon ng giyera laban sa puwersang nagtatago sa likod ng maskara ng pananampalataya at pagkakaisa.

Ang mga naunang pagdinig sa Senado ay naging isang madamdaming arena kung saan naglakas-loob ang tatlong menor de edad na humarap at isiniwalat ang mga nakakakilabot na detalye ng kanilang karanasan. Sila ay nagbigay-liwanag sa mga kasuklam-suklam na alegasyon: ang paghawak ng kapangyarihan ni ‘Senior Agila’ na umaabot sa personal na buhay ng mga miyembro, kasama na ang sapilitang pagpapakasal ng mga bata—isang malinaw at lantad na paglabag sa batas at karapatang pantao. Ang kaisipang ang mga inosenteng bata ay naging biktima ng pang-aabuso sa loob ng isang komunidad na nagpapakilalang may ‘serbisyo’ at ‘bayanihan’ ay nagpakulo sa dugo ng bawat Pilipinong nakarinig ng testimonya. Ang mga isyu ay hindi lamang lumalabag sa moralidad kundi umaabot na sa teritoryo ng mga seryosong krimen tulad ng di-umano’y paggawa ng iligal na droga.

Sa ganitong mabibigat na kalagayan, ang pagdating ng mga awtoridad sa Sitio Kapihan ay inaasahang magiging isang tensyonado at mapanganib na engkuwentro. Mismong si Senador Dela Rosa ay nagpahayag ng kanyang kahandaan, at sinabing may sapat na seguridad mula sa Philippine Army at PNP upang matiyak ang kaligtasan ng mga mambabatas. Ang balita na ang Sitio Kapihan ay “lulusubin” ng Senado at PNP ay nagpinta sa isip ng publiko ng isang dramatikong eksena ng paghaharap at pagpapatupad ng batas.

Ngunit ang mga ulat na lumabas mula sa mismong pinangyarihan ay naghatid ng isang plot twist na hindi inasahan ng marami.

Sa kabila ng napakatinding akusasyon, at sa kabila ng imaheng nabuo sa isip ng publiko bilang isang kuta ng karahasan at sekta, ang PNP personnel na nagsagawa ng imbestigasyon ay nagpahayag ng isang nakakagulantang na impresyon. Sa isang panayam na isinagawa pagkatapos ng kanilang pagbisita, nagbigay ng pahayag ang opisyal ng PNP na sumalungat sa naratibong tinanggap ng buong bansa.

Inamin ng opisyal na sila ay nakaranas ng isang hindi pangkaraniwang pagtanggap. “I’d like to thank especially the leaders of Socorro Bayanihan Services Incorporated for the hot welcome,” ani ng opisyal [02:46]. Idinagdag pa niya ang kaniyang personal na impresyon: “very hospitable kayo, very welcoming kayo sa mga visitors” [05:58]. Ang salitang “hot welcome”—isang mainit, o baka maalab, na pagtanggap—ay tila isang pambaliktad sa inaasahang pagsalubong. Paanong ang lugar na inakusahan ng mga krimen ay nagawa pang magpakita ng kultura ng Pilipino na “pinagyayabang natin sa buong mundo,” ang pagiging “very hospitable?”

Ngunit ang mas matindi pang bahagi ng ulat ay ang naging opisyal na obserbasyon ng team. Ayon sa PNP, ang layunin ng kanilang pagpunta ay upang i-validate ang mga isyung nakakarating sa kanila, tulad ng shabu laboratory at iba pang pang-aabuso [04:22]. Ito ay kasunod ng nauna niyang pag-uulat, kung saan sinabi niyang ang di-umano’y “foxholes” na binabalita ay nakita niyang ‘kubo’ lang na may mga duyan [04:52]. At sa kanilang masusing pag-ikot at obserbasyon, ito ang kanilang naging konklusyon: “we can say na wala naman kaming nakitang mali sa lahat ng nakita namin na napuntahan namin so far. Wala naman, so thank you” [05:25].

Ang deklarasyon na ito ay kasing lakas ng isang bombang sumabog sa gitna ng pagdinig. Paanong ang isang komunidad na may matitinding alegasyon ng pang-aabuso ay magkakaroon ng isang mapayapa at “walang mali” na sitwasyon sa panahon ng inspeksyon?

Ang kontradiksyon sa pagitan ng nakakagulat na testimonya ng mga biktima at ng on-the-ground report ng mga awtoridad ay naglalantad ng isang mas malalim at mas kumplikadong suliranin. Ang mga alegasyon ng pang-aabuso ay ibinaba sa ilalim ng sumpaan at sa gitna ng emosyonal na paghihirap ng mga biktima, na nagpapahiwatig ng isang brutal na katotohanan sa loob. Sa kabilang banda, ang “hot welcome” at ang “walang mali” na ulat ay maaaring magpahiwatig ng isang pambihirang antas ng paghahanda, pagtatago, o manipulasyon ng mga lider ng SBSI.

Karaniwan sa mga grupo na sinasabing may cult-like na katangian ang pagiging defensive at controlled sa kanilang pakikipag-ugnayan sa labas ng mundo, lalo na sa mga awtoridad. Maaaring ang ipinakitang labis na pagiging hospitable ay isang taktika upang linlangin ang mga imbestigador, na nagpapakita ng isang perpektong, mapayapang façade upang itago ang masasamang gawaing nagaganap sa loob. Ang pagpapabango sa imahe sa harap ng PNP ay maaaring isang sadyang galaw upang mapawalang-bisa ang kredibilidad ng mga biktima, na lumalabas na nag-iisa na lamang ang boses sa harap ng isang mapagkumbabang komunidad.

Kinumpirma rin ng PNP official na wala pa silang nakikitang “eminent danger from civil unrest” [07:38], at nananatiling maayos ang peace and order sa Socorro, na lalong nagpalakas sa ideya na ang SBSI ay tila kontrolado at kalmado sa harap ng krisis.

Ang hamon ngayon ay nasa kamay ng Senado. Paano nila ipagtatanggol ang mga testimonya ng mga menor de edad—ang pinakamahihina at pinaka-naaapi sa lipunan—kapag ang on-the-ground validation ng PNP ay nagpapakita ng isang balwarte na tila malinis sa mata? Ang labanan ay hindi na lamang sa pagitan ng akusasyon at depensa, kundi sa pagitan ng testimonya ng tao at ng pisikal na ebidensya. Kailangan ng mas masusing imbestigasyon upang matukoy kung ang “walang mali” ay nangangahulugang tunay na kawalan ng krimen o isang epektibong pagtatago. Ang paglabas ng pinal na ulat at ang magiging posisyon ng mga mambabatas hinggil dito ay kritikal sa pagtukoy ng kinabukasan ng Sitio Kapihan at ng kapalaran ng mga inosenteng biktima na naglakas-loob na magsalita.

Ang kwento ng ‘Senior Agila’ at ng SBSI ay hindi pa tapos. Sa labanan ng mga katotohanan—ang katotohanan ng mga biktima at ang katotohanan ng on-site report—ang publiko ay naghihintay. Kung ang matinding “hot welcome” ay isang lason na may matamis na lasa, malapit na nating malaman kung gaano kalalim ang pinsalang idudulot nito. Ang hustisya para sa mga bata ng Socorro ang pinaka-sentro ng lahat, at ang bawat Pilipino ay nakatutok, umaasang ang tunay na katotohanan ang mananaig sa huli

Full video: