Sa Mata ng Batas: Pagsisinungaling, Nabunyag sa Polygraph Test—Ang Katapusan ng Pagpapalusot ng Mag-asawang Ruiz

Ang kaso ni Elvie Vergara—ang kasambahay na umano’y binulag at dumanas ng matinding kalupitan sa kamay ng kanyang mga amo—ay hindi lamang nagpahayag ng malalim na sugat sa sistema ng paggawa sa Pilipinas, kundi nagpakita rin ng isang pambihirang paghahanap sa katotohanan na naganap sa mismong bulwagan ng Senado. Matapos ang sunud-sunod na pagdinig na punung-puno ng tensyon at emosyon, isang pinal na ebidensya ang inihayag na nagtulak sa kaso tungo sa isang dramatikong konklusyon: ang mga amo, sina France at Pablo Jerry Ruiz, ay lumabas na “nagsisinungaling” matapos sumailalim sa polygraph examination o lie detector test.

Ang pagbubunyag na ito, na ginawa ng mga opisyal ng National Bureau of Investigation (NBI) sa isinasagawang imbestigasyon ng Senate Justice and Human Rights Committee, ay hindi lamang nagpatunay sa matagal nang hinala ng marami, kundi nagsilbing mitsa para tuluyang sumiklab ang galit at pagkadismaya ng mga Senador na nangunguna sa imbestigasyon. Ito ang simula ng pagguho ng depensa ng mga Ruiz, at ang pagsikat ng liwanag ng hustisya para kay Elvie Vergara.

Ang Pagbagsak sa Lie Detector Test

Sa isang kritikal na bahagi ng pagdinig nitong Lunes, matapang na inihayag ng mga NBI polygraph examiner ang resulta ng isinagawang pagsusuri kina France at Pablo Ruiz [00:48]. Ayon sa mga eksperto, ang resulta ng polygraph test ay “indicative of deception” [01:30]. Sa simpleng salita, nangangahulugan itong ang mag-asawang Ruiz ay nagsisinungaling sa kanilang mga pahayag, patungkol sa kaso ni Elvie Vergara.

Ang polygraph examination, bagaman hindi itinuturing na conclusive na ebidensya sa lahat ng pagkakataon, ay isang matibay na kasangkapan upang matukoy ang physiological reactions ng isang tao kapag nagtatago ng katotohanan. Ang paglitaw ng resulta na “deceptive” ay nagdulot ng malaking dagok sa kredibilidad ng mag-asawa, lalo na’t matindi ang kanilang pagtanggi sa mga paratang ng pang-aabuso na nagdulot ng pagkabulag ni Elvie [01:10].

Taliwas sa resulta ng mag-asawa, ipinahayag din ng komite na dalawang kasamahan ni Elvie Vergara—sina JM Taroma at Patrick Simba—na sumailalim din sa parehong pagsusuri, ay parehong pumasa [01:39]. Ang pagkakaiba ng resulta ay nagbigay ng mas matibay na batayan upang paniwalaan ang salaysay ng mga kasamahan at lalong palakasin ang kaso laban sa mga amo.

Ang Galit ni Senador Tulfo at ang “End Game”

Isa sa pinakamatingkad na reaksyon ang nagmula kay Senador Raffy Tulfo, na isa sa mga nangunguna sa pagtuklas ng katotohanan sa kasong ito. Matapos marinig ang resulta ng NBI, hindi na nagpigil si Senador Tulfo sa kanyang damdamin at agad na idineklara ang kanyang matinding pagkadismaya at galit [04:06].

“Lumilitaw dito ikaw ay deceptive, ikaw ay nagsisinungaling, bumagsak ka,” matigas na pahayag ni Senador Tulfo, kasabay ng pag-aalok ng kopya ng official polygraph result sa mga abogado ng mag-asawang Ruiz upang maging patas ang pagdinig [03:27].

Para kay Tulfo, ang polygraph result ay ang “end game” ng imbestigasyon. Ito na ang huling piraso ng ebidensya na nagpapatunay na ang mag-asawa ay nagsisinungaling “from day one” [04:06]. Ang kaganapang ito ay nagbigay ng sapat na “satisfaction” sa Senador upang makita na ang mag-asawa ay nararapat na managot at makulong [04:12]. Ipinunto pa ni Tulfo na ang lie detector test ay naging mahalagang susi na rin sa pagresolba ng isang kaso ng masaker noon, na nagpapahiwatig ng kanyang matinding pananalig sa proseso [04:40].

Hindi pa rito natatapos ang mga kaganapan. Bilang direktang resulta ng kanyang paulit-ulit na pagtatangka na magbigay ng maling impormasyon, si Pablo Ruiz ay idineklara ring in contempt ng Senado [05:12]. Ang deklarasyong ito ay isang pormal na pagkondena sa kanyang pagbalewala sa kapangyarihan ng institusyon at patuloy na pagsisinungaling sa harap ng mga mambabatas. Ang pagpapababa sa kredibilidad ng isang tao sa gitna ng isang imbestigasyon ay nagpapakita kung gaano kalala ang kanyang panlilinlang.

Eskandalo ng Paglabag sa Batas Paggawa

Bukod sa matinding paratang ng pang-aabuso, lalo pang lumaki ang problemang ligal ng mag-asawang Ruiz nang matuklasan sa pagdinig ang kanilang paglabag sa mga batas na nagpoprotekta sa mga manggagawa, partikular sa “Kasambahay Law” [05:21].

Ibinunyag na hindi pala nagbibigay ng sapat na sahod at benepisyo ang mag-asawa sa kanilang mga kasambahay, lalo na ang mandatoryong SSS, PhilHealth, at Pag-IBIG. Ang mga benepisyong ito ay hindi lamang karapatan ng bawat manggagawa kundi isang legal na obligasyon ng bawat employer.

“Bakit hindi niyo ni-register sa Barangay ang mga kasambahay ninyo at batas ‘yon na dapat binibigyan ng benefit sa mga kasambahay?” [05:42] diretsahang tanong ni Senador Tulfo, na nagpapakita ng malinaw na paglabag sa batas.

Sinubukan namang magpalusot ni Pablo Ruiz sa pamamagitan ng pagtanggi na ang kanilang mga empleyado ay “kasambahay.” Iginiit niya na ang mga ito ay “nagtatrabaho po sila sa tindahan” [06:09]. Gayunpaman, mabilis na binalikan ni Senador Tulfo ang depensang ito sa pamamagitan ng pagpuna sa sitwasyon ng kanilang tirahan at trabaho. Kung “stay-in” sila, sila ay kasama sa bahay, kaya sila ay maituturing na “kasambahay,” na sakop ng batas.

Ang Ebidensya ng ‘Laborer’ at ang Minimum Wage

Nang hindi na makalusot sa depensa ng “kasambahay,” ipinagpatuloy ni Tulfo ang pagpindot sa isyu ng batas-paggawa. Kung kinokonsidera man silang “worker” o “laborer” sa tindahan, mayroon pa ring mga batas na dapat sundin, lalo na ang minimum wage at mga benepisyo [08:15].

Itinuro ni Tulfo na dapat tumatanggap ang mga manggagawa ng minimum wage, na sa Mindoro—kung saan nagmula ang mag-asawang Ruiz—ay aabot sa P264 kada araw (noong 2020) at mayroon pa ring karapatan sa full benefits [08:59].

Upang patunayan ang punto, tinanong si Patrick Simba, isa sa mga pumasa sa polygraph test at empleyado ng mag-asawa. Inamin ni Patrick na ang kanyang sahod ay nagsimula sa P75 at umakyat sa P200 lamang kada araw, na malinaw na mas mababa sa minimum wage. Mas malala pa, kumpirmasyon niya: “Wala po” siyang SSS, PhilHealth, o Pag-IBIG [11:05]-[11:37].

Ang kawalan ng benepisyo at paglabag sa minimum wage ay nagpapatunay na ang pagtatago ng mag-asawa sa likod ng “store worker” na depensa ay isa ring malaking paglabag sa Labor Law [13:37].

Ang Pag-amin na May Kaso sa DOLE

Sa huli, nang paulit-ulit na tanungin kung bakit hindi nila kinuhanan ng benepisyo si Patrick, nagbigay ng isang mapanganib na pahayag ang kampo ng Ruiz. Sa pamamagitan ng kanyang abogado, sinabi ni Pablo Ruiz na “yung kung ano man po yung pagkukulang namin e sasagutin naman po namin kasi may kaso naman na sa DOLE” [13:47].

Ang pahayag na ito ay nagsilbing implicit admission of guilt. Kung may kaso sa DOLE na may kaugnayan sa kanilang pagkukulang, nangangahulugan lamang na inamin na nila na lumabag sila sa batas-paggawa. Matindi ang naging reaksyon ni Senador Tulfo sa sagot na ito. “So ibig sabihin inaamin mo na lumabag ka sa batas sa libolo natin at meron ng kaso sa DOLE” [13:53].

Ang mga kaganapan sa Senado ay naglatag ng isang malaking tanong sa integridad ng mga Ruiz: Paanong ang isang pamilya na nagtatago sa likod ng pagsisinungaling hinggil sa isang paratang ng karahasan ay maaasahang maging matapat sa kanilang obligasyong ligal at moral sa kanilang mga manggagawa? Ang sagot, batay sa resulta ng NBI polygraph at sa sarili nilang pag-amin sa paglabag sa Labor Law, ay nakakabahala at nakakapinsala.

Ang pagbagsak ng mag-asawang Ruiz sa lie detector test at ang pagkakabunyag ng kanilang serye ng paglabag sa batas ay nagpapakita na ang hustisya, bagaman mabagal, ay unti-unting lumalabas. Ito ay isang mahalagang hakbang tungo sa pananagutan, hindi lamang para sa matinding pisikal na kapahamakan na sinapit ni Elvie Vergara, kundi para na rin sa lahat ng kasambahay at manggagawa na biktima ng pang-aabuso at pagkakait ng kanilang mga karapatan. Ang kaso ni Elvie ay nagpapaalala sa lahat na ang bawat Pilipino, anuman ang katayuan sa buhay, ay may karapatang itrato nang may dignidad at proteksyon ng batas. Higit sa lahat, ang mga kaganapan ay isang matinding babala sa lahat ng employer: hindi magtatagal ang pagsisinungaling, dahil ang katotohanan ay lilitaw, kasabay ng bigat ng hukom ng batas.

Full video: