NAKAKAGULANTANG NA PAG-ESKAPO: PAANO NAKALUSOT SI ALICE GUO MULA SA SENATE ARREST ORDER, MAY KASABWAT BA SA GOBYERNO?

Ang isyu ng POGO, at ang pagkadawit ng mga indibidwal na may kaduda-dudang pagkamamamayan at koneksyon sa krimen, ay isa nang sugat sa pambansang seguridad ng Pilipinas. Ngunit ang pinakahuling kaganapan na nakapalibot kay dating Bamban, Tarlac Mayor Alice Guo (Guo Hua Ping) ay hindi lamang sugat, kundi isang malaking sampal sa mukha ng bansa at isang matinding paghamak sa batas at institusyon ng gobyerno. Ang nakakagulantang na pagtakas ni Guo mula sa bansa, limang araw lamang matapos ilabas ng Senado ang contempt citation at order of arrest, ay nagbigay-diin sa kalaliman ng korapsyon at ang kapangyarihan ng mga sangkot sa POGO na tila kayang bayaran ang kanilang kalayaan.

Para tayong “ginigisa sa sarili nating mantika”—ito ang mariing pahayag ni Senador Risa Hontiveros, ang Deputy Minority Leader, na siya ring nangunguna sa imbestigasyon laban kay Guo. Ang emosyon ng pagkadismaya at pagtataksil ay umalingawngaw sa sesyon ng Senado nang kumpirmahin ni Hontiveros na si Guo ay nakaalis na pala sa Pilipinas noong Hulyo 18, 2024, patungong Kuala Lumpur, Malaysia, gamit ang kaniyang Philippine passport. Ang petsang ito ay kritikal, sapagkat ang order of arrest laban kay Guo, na inaprubahan ng Senate Committee on Women, Children, Family Relations and Gender Equality at pinagtibay ng Senate President, ay inilabas noong Hulyo 13, 2024. Sa madaling salita, sa gitna ng utos na hulihin siya, nagawa niyang makalusot at makatakas.

Ang Ebidensiya ng Pagtakas at ang Reunion sa Singapore

Ipinakita ni Senador Hontiveros ang dokumento bilang patunay ng pagpasok ni Guo sa Malaysia, na naganap bandang 12:17 ng hapon noong Hulyo 18. Batay sa detalye ng dokumento, malinaw na umalis si Guo sa Pilipinas sa gabi ng Hulyo 17.

Ngunit hindi nagtapos doon ang insidente. Ayon sa source ni Hontiveros, nagtungo si Guo sa Singapore kung saan nagkaroon sila ng “reunion” kasama ang kaniyang mga magulang na sina Lin Wen Yi at Guo Jian Zhong, na lumipad mula sa China noong Hulyo 28, 2024. Ang pagtatagpo na ito, kasama sina Wesley Guo at Cassandra Ong, ay mistulang pagdiriwang ng isang matagumpay na pag-eskapo, na lalong nagpaalab sa galit ng mga mambabatas. Ang buong sitwasyon ay nagbigay-diin sa hinala na si Guo ay hindi nag-iisa sa isyung ito, kundi may matibay na koneksyon sa isang malaking network na kayang galawin ang mga tao at proseso sa loob at labas ng bansa.

Ang tanong na umikot sa bulwagan ng Senado ay: “Who allowed this travesty to happen? Sino ang may kagagawa nito?” Para kay Hontiveros, imposible itong magawa ni Guo kung walang direktang tulong at proteksyon mula sa mga opisyal ng pamahalaan. Ang pangyayaring ito ay nagdulot ng malalim na pagdududa hindi lang sa Bureau of Immigration (BI), kundi pati na rin sa law enforcement agencies na dapat sanang nagpatupad ng arrest order.

Ang Insulto sa Institusyon: Ang Affidavit na Notaryado

Lalo pang tumindi ang pagkadismaya at pagtataka nang ihayag ni Senador Sherwin Gatchalian ang isang aspeto ng insidente na nagpapakita ng lantarang pagmamaliit sa institusyon ng batas.

Noong Agosto 15, 2024, nag-file si Guo ng Motion to Reopen and Admit Attached Counter Affidavit patungkol sa kaniyang kaso ng human trafficking na inihain ng Department of Justice (DOJ). Ang mas nakakagulat ay ang counter affidavit na ito ay notarized noong Agosto 14, 2024, ni Attorney Elmer Galia, isang notary public na may opisina sa San Jose del Monte, Bulacan.

Nang imbestigahan ng staff ni Gatchalian, kinumpirma ni Attorney Galia na personal na humarap si Guo sa kaniya noong Agosto 14.

“Pinaglalaruan ho tayo at iniinsulto ang ating institusyon,” mariing wika ni Gatchalian [05:09]. Kung totoo ang pahayag ni Galia, nangangahulugan ito na bumalik si Guo sa Pilipinas sa kabila ng kaniyang arrest warrant, humarap sa abogado, at muling nakalabas nang hindi man lang nahuhuli o natutukoy ng mga awtoridad. Kung hindi naman totoo ang personal appearance, nangangahulugan ito na ang legal na dokumento ay ginawa nang may panlilinlang, na nagpapahiwatig ng malalim na korapsyon sa legal at hudisyal na proseso. Sa alinmang senaryo, ang insidente ay isang matinding pagyurak sa batas ng Pilipinas. Nanawagan si Gatchalian na ipatawag si Attorney Galia sa susunod na hearing ni Senador Hontiveros upang linawin ang kaniyang pahayag.

Ang ‘Butas ng Karayom’ sa Border Control: Ang Isyu ng Chartered Planes

Paano nga ba nagawa ni Alice Guo ang ‘Mission Impossible’ na ito? Nagbigay ng mga teorya ang mga mambabatas, na naglantad ng malaking butas sa seguridad ng ating border control.

Ayon kay Senador Sherwin Gatchalian at Senador Grace Poe, ang pinakamadaling paraan para makatakas ang isang wanted person tulad ni Guo ay sa pamamagitan ng chartered o pribadong eroplano. Ipinaliwanag ni Gatchalian na sa mga kasalukuyang proseso, ang mga pasahero ng chartered plane ay hindi dumadaan sa tamang processing center tulad ng mga regular na pasahero. Sa halip, didiretso sila sa tarmac, sasakay ng eroplano, at ang proseso ng Customs, Immigration, and Quarantine (CIQ) ay isinasagawa na sa loob ng eroplano.

“Kung ang CIQ ay kasabwat ni Alice Guo, madaling makakalusot,” wika ni Gatchalian [14:11]. Hindi rin dumadaan ang mga ito sa mga CCTV na malinaw na makakapagbigay ng ebidensiya.

Pinalala pa ni Senador Jinggoy Estrada ang pagdududa. Habang naniniwala siya na hindi posibleng gumamit si Guo ng chartered plane sa pangunahing paliparan tulad ng NAIA dahil sa kaniyang kasikatan, mas naniniwala siyang posibleng umalis si Guo sa pamamagitan ng maliliit na paliparan tulad ng Catarman o Caticlan. Sa mga minor airport na ito, halos walang sapat na monitoring at personnel ng BI o airport security group. “Madaling makatakas dito sa Pilipinas pagka mayroon ka talagang kaso. Pumunta ka lang sa mga maliliit na airport,” ani Estrada [21:29].

Sinusuportahan ito ni Senador Poe, na nag-ulat na base sa mga nakalap na impormasyon, ang imahe ni Guo ay hindi nakunan ng CCTV sa paliparan. Ito ay nagpapatunay lamang na siya ay dumaan o idinaan sa mga “spot” na sadyang iniiwasan ang pagrekord ng kamera—isang malinaw na indikasyon na may nagbigay ng tip o tulong sa kaniya mula sa loob ng sistema.

Ang Pananagutan ng BI at ang Pambansang Seguridad

Ang pagtakas ni Guo ay nagbalik-tanaw sa mga nakaraang kaso ng korapsyon sa mga ahensya ng gobyerno. Naalala ni Senador Estrada ang pahayag ng kinatawan ng BI sa Senado na nagbigay ng katiyakan na si Mayor Guo ay nananatili pa rin sa bansa, kahit pa pala nakaalis na ito. “We have to hold the BI responsible also for this fiasco,” diin ni Estrada [20:33].

Para kay Senador Ejercito at Senador Villanueva, ang isyu ay sumasaklaw na sa national security. Binanggit ni Villanueva ang kaso noong 2016 kung saan nadiskubre ang isang malaking human trafficking syndicate sa Clark, na kinasangkutan ng dalawang deputy commissioner ng BI na humingi ng milyon-milyong piso. Ang kaso ni Alice Guo ay tila nagpapamukha lamang na ang mga rascals ng industriya ng POGO ay patuloy na nangingibabaw at may kakayahang i-manipula ang mga ahensiya ng ating border control.

Bukod pa rito, binanggit ni Senador Ejercito ang pag-amin ng Philippine Statistics Authority (PSA) na higit 1,200 (at posibleng 1,600 o 1,700) na indibidwal ang nabigyan ng fake late registration birth certificates. Kung ang isa sa mga ito ay maging politiko o opisyal, tulad ng hinala kay Guo, magiging “nation of fake Filipinos” na ang ating bansa.

Hustisya at Panawagan para sa Pagbabago

Ang pag-eskapo ni Alice Guo ay isang wake-up call sa Pilipinas. Ang panawagan ng mga mambabatas ay malinaw:

Imbestigahan ang mga Law Enforcement Agencies: Hindi sapat na si Guo lang ang habulin. Kailangang imbestigahan ang mismong mga opisyal at ahensya ng BI, NBI, at Airport Security Group na posibleng nagpabaya o sadyang tumulong sa kaniya.

Panagutin si Attorney Galia: Mahalagang malaman ang katotohanan tungkol sa notarized affidavit noong Agosto 14 upang malaman kung may naganap na pagbabalik o pagpapalsipika.

Ayusin ang Border Control: Kailangan ng processing center para sa lahat ng chartered flight at pasahero—upang dumaan ang lahat sa “butas ng karayom” tulad ng mga ordinaryong mamamayan. Kailangan ding masusing bantayan ang mga minor airport.

Palakasin ang Cross-Matching Capability: Kailangang magkaroon ng kakayahan ang mga ahensya na mag cross-match ng biometrics at passport data upang maiwasan ang paggamit ng mga fake passport o pagbabago ng pangalan para makalusot.

Ang pagtakas ni Alice Guo ay hindi lamang usapin ng isang kriminal na nakatakas; ito ay isang pambansang trahedya na nagpapakita kung gaano kadaling sirain ang pananampalataya ng publiko sa sistema at batas. Ang contempt citation ng Senado ay tila naging walang silbi, at ang imahe ng Pilipinas bilang isang bansa na may seryosong rule of law ay muling nabahiran. Ngayon, ang bigat ng pananagutan ay nakasalalay sa mga ahensya ng gobyerno. Kailangang patunayan ng pamahalaan sa mga mamamayan na ang batas ay hindi nagagapi ng impluwensya, pera, o mga pogo connections. Kung hindi, tuluyang lalamunin ng kadiliman ang ating bansa, at ang kalayaan ng mga kriminal ang magiging bagong pamantayan. Ang paghuli kay Alice Guo ay hindi na lamang usapin ng hustisya, kundi usapin na ng pagpapalaya sa Pilipinas mula sa kamay ng mga nagtataksil at nagpapabaya.

Full video: