Ang Pagsabog ng Katotohanan: Sindikato sa Gitna ng Gobyerno

Hinimay, inisa-isa, at ibinulgar ang halos lahat ng matitinding sikreto ng korapsyon sa loob ng Department of Public Works and Highways (DPWH) matapos magsalita ang isang kasapi mismo ng tinaguriang ‘syndicate’ sa gitna ng matinding pagdinig sa Senado. Ang mga serye ng paglilitis ay hindi lamang nagbunyag ng pag-iral ng bilyun-bilyong halaga ng ghost projects sa Bulacan kundi direkta ring itinuro ang mga sikat na pangalan sa Kongreso—mula sa mga Senador hanggang sa matataas na opisyal ng ahensya—bilang mga kasabwat sa pandarambong.

Sa isang serye ng nakagigimbal na pagpapatunay, inamin ni Assistant District Engineer Bryce Hernandez, na mas kilala bilang whistleblower, ang kanyang pakikiisa sa isang malawakang network ng katiwalian na, ayon sa kanya, ay pinamumunuan mismo ng kanyang boss: si District Engineer Henry Alcantara [21:11]. Ang pagdinig ay naging lunduyan ng hindi mapasusubaliang ebidensya, kasama na ang mga screenshots ng pribadong kumbersasyon at mga larawan ng limpak-limpak na salapi na nagkalat sa loob ng isang tanggapan ng gobyerno.

Ang pagbubunyag ay nagsimula sa mainit na debate sa pagitan ng mga Senador tungkol sa pag-iingat at kaligtasan ni Hernandez [02:41]. Ang paglipat sa kanya mula sa kustodiya ng Senado ay tinutulan ng ilang mambabatas, sa pangambang manganganib ang kanyang buhay—isang pagpapatunay na ang mga ibinubunyag niya ay may kakayahang kalabanin at patumbahin ang mga makapangyarihang personalidad [02:47]. Naging sentro ng atensyon ang alegasyon na ito’y gawi ng mga kalaban sa Kongreso na nagtatangkang impluwensyahan o patahimikin ang mga resource person [04:58]. Ang karanasan ng isang resource person na kinulong at binombardohan [04:09] ay nagpapakita ng matinding pangamba ni Hernandez sa kanyang kaligtasan, dahilan kung bakit niya hiniling na manatili sa pangangalaga ng Senado.

Ang Mekanismo ng Pandaraya: Mula sa Paghirang Hanggang sa ‘SOP’

Ang pinakabuod ng isyu ay nakatuon sa operasyon ng sindikato sa loob ng Bulacan First Engineering District Office, kung saan si DE Henry Alcantara umano ang “hepe” [14:32]. Ayon kay Hernandez, ang buong sistema ay kontrolado ni Alcantara sa pamamagitan ng paglalagay ng mga pinagkakatiwalaang tao sa mga kritikal na posisyon. Si Hernandez mismo, bilang Assistant District Engineer, ay tinalaga bilang BAC Chairman (Bids and Awards Committee) ni Alcantara [07:04].

Ang dahilan? Malinaw: “gusto niya kontrolado niya lahat” [07:19].

Ibinunyag din ni Hernandez kung paanong ang pag-kontrol na ito ay humahantong sa pag-iral ng tinatawag na ghost projects—mga proyektong binabayaran ngunit hindi kailanman nagawa o natuloy [07:55]. Bilang BAC Chairman, inamin ni Hernandez na ang kanilang proseso ng bidding ay “pre-arrange” na [08:27]. Ang mga kumpanyang nananalo, tulad ng Sims Construction na pagmamay-ari ni Sally Santos, ay pinapahiram lamang ang kanilang lisensya upang magmukhang lehitimo ang pananalo.

“Ibig sabihin nag nag-beding lang kayo pero pre-arrange na,” tanong ng isang mambabatas, na sinagot ni Hernandez ng malinaw na, “Yes po your honor” [08:32].

Ang panlolokong ito ay nagresulta sa pagpapanalo ng Sims Construction ng mga proyekto na kalaunan ay napatunayan na ghost projects mismo ng Pangulo—isang matibay na katibayan ng kalawakan ng operasyon ng sindikato [08:59]. Ang masakit pa rito, ang mga proyektong ito, ayon sa datos, ay napanalunan sa pamumuno ni Engineer Bryce Hernandez bilang chairman ng Bidding [07:55].

Upang masigurong walang makaka-kontra sa sindikato, tila mayroong kultura ng paninindak sa loob ng tanggapan. Inilahad ni Hernandez ang karanasan ng mga opisyal na tumangging sumunod, tulad ni Engineer Cherry Natividad, na inalisan ng proyekto at naging floating na empleyado matapos hindi pumirma sa isang plano na alam niyang magdudulot ng problema [15:26]. Mayroon ding hepe na nag-early retirement dahil hindi sumunod sa kagustuhan ni Alcantara [15:00]. Ang mga insidenteng ito ay nagpapakita kung paanong ang sistema ng korapsyon ay gumagalaw sa pamamagitan ng takot at awtoridad, kung saan ang moral ng mga tapat na empleyado ay nasira, at sila’y napilitang mag-resign na lang [15:41].

Ang Mga Hawak-Kamay sa Senado: Teksto ng Kapangyarihan

Ang pinaka-emosyonal na bahagi ng pagdinig ay nang ilahad ang ugnayan ng sindikato sa mga matataas na pulitiko. Dalawang Senador ang direktang inugnay sa kontrobersya: sina Senador Joel Villanueva at Senador Jingoy Estrada.

Isang matinding ebidensya ang inilabas sa pamamagitan ni Engineer JP Mendoza [23:30], isang kasamahan ni Hernandez, na nagbigay ng mga screenshot ng disappearing messages mula sa telepono ni DE Henry Alcantara [23:30]. Ang mga mensaheng ito ay umano’y nagpapakita ng direktang kumbersasyon sa pagitan ni Alcantara at “St Joel”—na kinumpirmang si Senador Joel Villanueva [37:56].

Ang nilalaman ng mensahe ay tumutukoy sa mga flood control projects [37:15], at ang paratang na “Pinakamababang commitment ng DPWH Secretary” sa Senador [38:37]. Ang mensahe ay nagsasaad ng pag-aalala ni Senador Joel sa flood control at sa kanyang budget para sa Commission on Appointments (CA) sa darating na taon, at ang kanyang pagtataka kung bakit “Pinakamababang commitment” lamang ang natanggap niya [38:15]. Ang pagbanggit sa ‘budget’ at ‘CA’ ay nagpapakita ng potensyal na impluwensya ng pulitiko sa proseso ng pagpasa ng pondo o pagpili ng mga opisyal ng ahensya.

Bukod pa rito, isinangkot din si Senador Jingoy Estrada. Ibinunyag ni Hernandez ang komunikasyon niya kay “Beng Ramos,” na nagpakilala rin bilang “Mina” ng WJ Construction, at tinukoy na staff ni Senador Jingoy Estrada [43:10]. Ang usapan ay tumutukoy sa isang proyekto na ibinigay ni Alcantara at ang “pag-uusap kung kailan po magde-deliver ng obligasyon dahil kailangan po ni Boss Henry” [43:51]. Sa paglilinaw, ang “obligasyon” ay kinumpirmang “SOP” o advance na bayad sa proponent [51:27]. Natuloy ang transaksyong ito [51:41] at naiwan lang daw ang pera sa staff ni boss Henry dahil nasa Davao ang mga testigo [52:09].

Ang mga alegasyong ito ay nagpapakita ng isang malinaw na quid pro quo—ang mga proyekto ay ibinibigay kapalit ng pabor o pera, na nagpapatibay sa naratibo ng sindikato. Ang patuloy na pagkakakilanlan ng mga pulitiko na tila may malalim na ugnayan kay DE Alcantara ay nagpapatunay na ang sindikato ay hindi lamang lumalabas sa tanggapan, kundi ito ay umaakyat sa pinakamataas na antas ng gobyerno.

Ang ‘Tambayan’ at ang Bulto ng Pera: Ang Biswal na Katibayan

Hindi lamang mga salita at teksto ang naglantad sa korapsyon. Ang pinakamalaking emosyonal na impact sa pagdinig ay ang mga larawan ng malaking bulto ng pera na kinuha mismo sa loob ng Bulacan First District Engineering Office at sa isang malapit na private residence na tinatawag nilang “tambayan” [30:51, 34:25].

Si Engineer JP Mendoza, na siyang kumuha ng larawan [29:27], ay nagpatunay na ang mga ito ay files of cash na naka-segregate at inihanda para sa paghahatid sa mga “proponent” o pulitiko [30:13, 33:36]. Ang mga larawang ito, na kuha noong 2022 o 2023 [31:08], ay nagpapakita ng bundok ng pera, at nang tanungin kung normal ba ito sa isang opisina ng gobyerno, ang sagot ni Hernandez ay nakagugulat: “sa office po namin normal po yan” [31:48]. Nagpahiwatig ito na ang kalakalan ng salapi sa loob ng opisina ng gobyerno ay naging pang-araw-araw na gawain, isang nakadidismayang patunay ng kultura ng korapsyon.

Gayunpaman, mariing itinanggi ni DE Henry Alcantara ang lahat. Tungkol sa mga larawan ng pera, aniya, “nasa bahay na po yun I think po ah iyan po ay pera ng ah contractor po na nakolekta na gamit ang ibang lisensya. Doun lang po dinala at nagkatuwaan po na picturan po yan” [45:01]. Ang pagtangging ito ay tila isang tangkang paghuhugas-kamay at pag-iwas sa direktang responsibilidad, ngunit ang salaysay ni Hernandez at Mendoza ay nagbigay ng direktang konteksto—na ang pera ay inihanda para sa mga pulitiko [30:13].

Higit pa rito, tinukoy din ni Hernandez ang koneksyon ni Alcantara sa mas mataas na antas ng DPWH: si Undersecretary Robert Bernardo [16:04]. Ayon kay Hernandez, si Bernardo ang patron ni Alcantara, na lalong nagpapalawak sa lawak ng sindikato—hindi lamang ito limitado sa isang district office, kundi umaabot sa mga pambansang opisyal. Ipinaliwanag ni Hernandez na ang ugnayan ni Alcantara at Bernardo ay nag-ugat pa noong 1997 sa Los Baños, Laguna at nagpatuloy sa Manila City Hall, kung saan si Bernardo ay naging city engineer [16:15].

Ang Huling Pagsisiwalat at Ang Panawagan sa Kaluluwa

Sa gitna ng serye ng paglilitis, nagbigay ng isang makapangyarihang pahayag ang isang mambabatas, na binasa ang sipi mula sa Banal na Kasulatan, aklat ni Isaiah 56:11 [17:21], na naglalarawan sa mga kurakot bilang: “they are greedy dogs which can never have enough and they are understand They all look to their own way everyone for his gain from his quarter.”

Ang sipi ay nagbigay diin sa moral na aspeto ng eskandalo, na nagpapahiwatig na ang mga allegedly corrupt na tao ay “wala pa sa impyerno eh sinusunog na dito sa lupa” [18:13]. Ito ay isang makabagbag-damdaming paalala na ang katotohanan ay laging lalabas at hahabol sa mga gumagawa ng katiwalian. Ang layunin ng pagtatanong ay malaman kung paano nagkaroon ng ganoong karangyaan—mga sasakyan, gusali, at kayamanan [52:32]—ang mga opisyal ng gobyerno, isang tanong na matutugunan lamang ng in-depth na imbestigasyon.

Ang pag-amin ni Hernandez at ang kanyang kahandaang i-sumite ang kanyang SALN, i-waive ang bank secrecy laws, at ipa-access ang kanyang telco records [00:45:46 – 00:49:16] ay nagpapahiwatig ng kanyang sinseridad na magbunyag, sa kabila ng malaking panganib sa kanyang buhay. Sa kabilang banda, ang patuloy na pagtanggi ni Alcantara sa mga seryosong alegasyon, at ang kanyang kawalan ng matibay na paliwanag sa mga ebidensya, ay lalo lamang nagpapalakas sa kaso ng whistleblower.

Ang iskandalong ito ay hindi lamang isang simpleng kaso ng korapsyon sa isang district office. Ito ay isang detalyadong blueprint ng isang organisadong krimen na gumagamit ng mga pondo ng gobyerno para sa pansariling yaman, na nag-ugat mula sa DPWH at umakyat hanggang sa mga bulwagan ng Senado. Ang pagkakalantad ng mga ghost projects na may kinalaman sa mga pulitiko, ang presensya ng limpak-limpak na salapi bilang SOP, at ang pagkumpirma ng isang syndicate ay nag-uudyok ng agarang at walang kinikilingang imbestigasyon upang itigil ang pandarambong na matagal nang nagpapahirap sa kaban ng bayan. Ang panahong ito ang magiging sukatan kung gaano katigas ang batas ng bansa laban sa mga asong ganid na nagpapayaman sa sarili habang nagdurusa ang mamamayan. Ang taumbayan ay naghihintay ng hustisya at pananagutan mula sa mga opisyal na pinagkatiwalaan, ngunit nagtaksil [52:46].

Full video: