NABISTO! P612.5M CONFIDENTIAL FUNDS NI SARA DUTERTE, SININOP NG KONGRESO; TANGGAL SA PWESTO, INIHULING HILING!

Sa mga bulwagan ng Kongreso, isang matinding pagdinig ang naglantad ng mga nakababahalang anomalya na umuukol sa P612.5 milyong Confidential Funds (CF) na inilaan sa Office of the Vice President (OVP) at Department of Education (DepEd), sa ilalim ng pamumuno ni Vice President at dating Kalihim ng Edukasyon, Sara Duterte. Ang serye ng imbestigasyon ay hindi lamang nagpakita ng malubhang kakulangan sa transparency at accountability, kundi nagbunsod din ng matinding panawagan mula sa taumbayan at mga mambabatas na magbigay-linaw at panagutan sa posibleng maling paggamit ng pondo ng bayan.

Ang halagang P612.5 milyon—na binubuo ng P500 milyon para sa OVP at P112.5 milyon para sa DepEd—ay inilarawan bilang unprecedented [05:39]. Ito ang kauna-unahang pagkakataon na ang dalawang ahensya ay tumanggap ng ganoon kalaking alokasyon para sa CF, na ang layunin ay para sana sa mga sensitibong isyu na may kinalaman sa pambansang seguridad. Subalit, ang mga kongresista na nagsagawa ng masusing pagsisiyasat ay naghinuha na ang pondong ito ay naging “instrumento ng maling pamamahala at pag-abuso sa kapangyarihan” [01:43].

Ang Tumatagos na mga Butas sa Sumpa ng Panunungkulan

Ang bawat opisyal ng gobyerno, lalo na ang pangalawa sa pinakamataas na posisyon, ay may pananagutang itaguyod ang tiwala ng publiko. Ngunit sa pagdinig, mariing iginiit ng mga mambabatas na ang mga aksyon ni VP Duterte, partikular ang kanyang pag-iwas sa pagpapaliwanag at ang mga isinumite niyang dokumento, ay nagpakita ng malinaw na pagtataksil sa tiwala ng mamamayan at tahasang pagbalewala sa mga prinsipyo ng accountability [36:05].

“Ang mga pondo na may layuning maglingkod sa Pambansang seguridad at iba pang makatarungang layunin ay hindi ginugol alinsunod sa mga itinakdang layunin ng ating batas. Sa halip, ito ay ginamit sa hindi awtorisadong gastusin,” pahayag ng isang miyembro ng komite [00:44].

Ang mga isinumiteng ebidensya ay nagpatunay na ang mga pondo ay nagamit sa paraang taliwas sa pamantayan ng transparency at accountability [01:10]. Hindi dumaan sa tamang proseso ang paggastos, at naganap ang mga ito “nang walang sapat na pagsisiyasat o pagpapakita ng kahalagahan ng integridad” [01:21]. Ang mga disbursement at liquidation na isinumite ay tila isang nakakabahalang “katatawanan,” na naglalayong balewalain ang proseso ng audit [45:06].

Ang Talaan ng mga Misteryo at Anomalya

Ang imbestigasyon ay nagbukas ng isang Pandora’s Box ng mga anomalya, na nagdudulot ng matitinding katanungan:

Ang Kasong “Mary Grace Piatos” at ang mga Ghost Recipients: Isa sa pinakamatitinding rebelasyon ay ang paglitaw ng pangalang Mary Grace Piatos [13:03], na sinasabing tumanggap ng pondo. Ngunit, matapos ang masusing pagsisiyasat, lumabas na ang Philippine Statistics Authority (PSA) mismo ang nagpatunay na walang rekord ng kapanganakan, kasal, o kamatayan sa pangalang iyon [13:03]. Ang tanong na nanatiling nakabitin sa bulwagan: “Saan napunta ang pera?” [13:30]. Mayroon ding isa pang recipient na nagngangalang Kokoy William Villamin na nakatanggap daw ng pondo mula sa OVP at DepEd, ngunit ang pirma sa dalawang acknowledgement receipt ay magkaiba [13:39, 25:02].

Ang Imposibleng Disbursement: Nagtala ang komite ng mga acknowledgement receipt na mukhang “kinopy paste” lamang [12:04]. Higit pa rito, nabunyag na may mga resibo na parehong-pareho ang signature stroke, na tila ginamitan ng “parehong ballpen,” kahit pa magkaiba ang pangalan ng recipient at magkaiba ang kanilang lungsod [14:13]. Ang posibilidad na magkaroon ng dalawang tao na may magkaibang pangalan at tirahan ngunit may “parehong-pareho ang pirma” ay napakaliit [14:24].

Mga Petsang Bago at Pagkatapos ng Pondo: Nagbigay-diin ang mga mambabatas sa mga resibong may petsa na pre-dated pa sa aktwal na pag-release ng confidential funds [15:02]. Halimbawa, may resibong may petsang Nobyembre 27, 2022, ngunit ang unang release ng CF ay nagsimula noong Disyembre 21, 2022 [15:26]. Mayroon ding mga resibong may petsa na matapos nang maubos ang pondo, tulad ng Setyembre 24, 2023, tatlong buwan matapos ang huling disbursement [16:35].

Ang Safe Houses at ang 11-Araw na Paggastos: Inilahad na P3 milyon ang nagastos sa tinatawag na “OVP safe houses” [12:12, 32:23]. Ang mas nakakagulat, P125 milyon ay nagastos sa loob lamang ng 11 araw [12:44, 28:37]! At sa isang araw lamang, Disyembre 23, 2024 (posibleng 2022 ang tinutukoy batay sa timeline), P125 milyon ang nagastos sa 1,003 katao sa iba’t ibang lokasyon—isang disbursement na tinawag na “nakakamanghang pagdaloy ng pera” na imposibleng gawin ng Special Disbursing Officer (SDO) nang walang kakayahang mag-teleport [12:20, 23:14].

Ang Kanang Kamay at ang Pagsasawalang Kibo

Sa parehong OVP at DepEd, napansin ng komite na ang mga career officials ay limitado lamang sa pagtiyak na may pondo at kumpleto ang dokumento [09:50]. Ang mga kritikal na papel, lalo na ang pag-apruba at pag-sign ng mga tseke, ay hawak ng mga taong “nakapaligid po sa ating Vice President nang mahaba nang panahon,” karamihan ay “mga taga-Davao” [10:16, 21:00].

Si Special Disbursing Officer Gina Acosta, na in-charge sa encashment at disbursement sa OVP, ay inamin na ang direksyon sa paggasta ay galing “po mismo kay Vice President Duterte at siya Lamang ang may alam patungkol dito” [11:28]. Ang SDO ng DepEd, si Mr. Edward Fajarda, ay katulad din ni Acosta, na nagbigay ng pondo sa security officer ng DepEd, na ayon sa mga mambabatas ay “unlawfully” [21:32].

Ang sentro ng isyu ay ang panunumpa ni VP Duterte. Bilang dating Kalihim ng DepEd at Vice President ng Pilipinas, siya mismo ang pumirma sa mga certification at accomplishment reports na nagpapatunay na ang mga pondo ay nagamit “alinsunod sa batas” [17:00, 26:01]. Ngunit ayon sa mga mambabatas, ang ginamit niyang basehan ay “mga pekeng Acknowledgement receipts” [17:32].

Ang Pag-iwas at ang Matinding Kahihinatnan

Ang pagdinig ay hindi naging madali. Paulit-ulit na hindi sumipot ang mga opisyal ng OVP at DepEd sa mga hearing, na nagdulot ng pagkadismaya at pagtawag ng contempt [30:17, 33:12]. Mismong si VP Duterte ay tumangging ipaliwanag ang budget at nag-walkout sa gitna ng imbestigasyon [29:00, 31:10].

“Hindi natin maaaring hayaan na ang mga posisyon sa gobyerno ay maging instrumento ng pang-aabuso,” iginiit ng isang mambabatas, nanawagan para sa nararapat na aksyon upang matiyak ang accountability [33:00].

Ang matitinding rebelasyon ay nagbunsod sa paghahain ng dalawang impeachment complaints laban kay VP Duterte [40:35, 43:47]. Ang mga naghain ng reklamo ay nagdidiin na ang alegasyon ng maling paggamit ng P612.5 milyon ay umaabot sa “betrayal of public trust, culpable violation of the constitution, graft and corruption” [41:01], na lahat ay batayan para sa pagpapatalsik sa pwesto.

Hindi biro ang halagang P612.5 milyon. Ayon sa isang kongresista, ang pondong iyon ay sana’y sapat na upang makapagpatayo ng maraming silid-aralan, makabili ng mga libro at laptop, at makapagbigay ng feeding programs [38:42, 38:50]. Sa halip, ang pera ay tila ginamit para lamang sa pansariling kapakinabangan, na nagdulot ng malalim na pinsala sa kaban ng bayan.

“Ang bawat mamamayang Pilipino ay ninakawan ng mahigit kalahating bilyong piso,” matinding pahayag ng isa sa mga legislators [39:51].

Ang pagdinig na ito ay hindi lamang tungkol sa Confidential Funds; ito ay tungkol sa moralidad ng panunungkulan. Ito ay panawagan upang ayusin ang mga butas sa batas at ipaalala sa lahat na “walang sino man ang magiging ligtas mula sa legal na konsekwensya ng kanilang mga maling gawain at pagkakamali” [40:02]. Ang Kongreso ay nagtatrabaho upang tiyakin na ang Greater Duty ng public accountability at transparency ay mananaig, anuman ang posisyon ng opisyal, sapagkat ang public office is a public trust [42:08, 06:09].

Full video: