Ang Pagbagsak ng Kulto sa Kapihan: Paano Kinulong ng Senado si ‘Senior Agila’ at Nabunyag ang Madilim na Lihim ng Socorro Bayanihan

Ang Pilipinas ay bansang sagana sa pananampalataya, subalit ang hangganan sa pagitan ng taimtim na paniniwala at ng krimen ay niyanig ng nakakagulat na mga pagbubunyag mula sa Mindanao. Sa sentro ng krisis na ito ay ang Socorro Bayanihan Services Inc. (SBSI), isang organisasyon na matagal nang nagkukubli sa ilalim ng maskara ng “bayanihan” at “relihiyon” sa Sitio Kapihan, Surigao del Norte. Ngunit ang kanilang kalayaan ay natuldukan noong Setyembre 28, 2023, nang ang kanilang lider, si Jey Rence Quilario—kilala bilang ang kontrobersyal na ‘Senior Agila’—kasama ang iba pang opisyal, ay tuluyang ipinabilanggo ng Senado. Ang utos na ito, na dulot ng pagmamatigas at pagtangging magbigay ng katotohanan sa harap ng maraming alegasyon, ay nagbigay ng malinaw na babala: hindi kayang talunin ng maling pananampalataya ang batas.

Ang Pinagmulan ng Alamat: Si Senior Agila at ang Santo Niño sa Kapihan

Sa panlabas, ang SBSI ay nagpakilalang isang civic organization na may layuning tulungan ang komunidad. Subalit, sa loob ng ilang taon, nag-iba ang anyo nito at naging isang “new religious movement” o kulto. Ang sentro ng pagbabagong ito ay si Jey Rence Quilario, ang batang pangulo ng grupo na ipinanganak noong Nobyembre 10, 2000. Ayon sa mga miyembro, si Senior Agila ay hindi lamang simpleng lider; siya raw ay ang reinkarnasyon ng Santo Niño. Ang pagkilala sa kanya bilang isang “diyos” o “mesiyas” ang nagbigay sa kanya ng hindi matitinag na kapangyarihan at awtoridad sa buhay, paniniwala, at maging sa kayamanan ng libu-libong miyembro.

Ang pamumuhay sa Sitio Kapihan ay mahigpit na kontrolado at may disiplinang militar. Ang mga miyembro ay sumasailalim sa pagsasanay na mala-militar (military-style exercises) at obligadong magbigay ng kontribusyon. Maging ang mga benepisyo mula sa gobyerno, tulad ng pension ng mga senior citizen at 4Ps (Pantawid Pamilyang Pilipino Program) na ayuda, ay hinihikayat, o di kaya’y sapilitang kinukuha ng grupo bilang remittance. Ang kultura ng pagiging ‘one with the leader’ at ang paniniwala na ang lahat ng kanilang ginagawa ay para sa “kaligtasan” ang nagpatibay sa kontrol ng pamunuan.

Ang Pagbunyag sa Karahasan: Forced Marriage at mga Batang Biktima

Ang mga mapanirang gawa ng SBSI ay hindi na maitago, at ang pinakamabigat sa lahat ay ang mga alegasyon ng pang-aabuso sa mga bata. Lumabas sa imbestigasyon ng Senado, na pinamumunuan ng Committee on Public Order and Dangerous Drugs at Committee on Women, Children, Family Relations and Gender Equality, ang mga kuwento ng sapilitang pag-aasawa ng mga menor de edad.

Ilang testigo ang nagbigay ng matatapang na testimonya, kabilang ang isang dalagitang nagngangalang ‘Chloe’ (alyas), na nagsabing pinilit siyang ikulong sa isang silid kasama ang isang 21-anyos na lalaki at hinalay noong siya ay 13 taong gulang pa lamang. Ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) at Commission on Human Rights (CHR) ay parehong nagkumpirma ng mga insidente ng child marriages at human rights violations, kabilang ang paglabag sa karapatan ng mga bata sa edukasyon at kalayaan sa pagkilos. Ayon pa sa mga rekord ng DSWD, mayroong 21 kaso ng sapilitang pag-aasawa ng mga bata sa loob ng komunidad.

Ang modus operandi ng kulto ay nakakabahala: gagamitin daw ng mga lider ang mga magulang upang pilitin ang kanilang mga anak na sumunod sa “Senior Agila,” dahil ito ang daan upang “maligtas sa impyerno”. Ang mga biktima ay kasing-bata ng 14 taong gulang nang piliting ikasal at makipagtalik sa mga mas nakatatanda na pinili mismo ni Quilario.

Hindi rin tumigil ang kasamaan sa sexual abuse. Nagkaroon ng mga ulat ng forced labor, kung saan ang mga miyembro ay nagtatrabaho sa ilalim ng banta ng pisikal na parusa. Mayroon ding mga alegasyon ng torture laban sa mga dating miyembro na umalis sa grupo.

Ang Kinatakutang Sementeryo at ang Misteryo ng mga Patay na Bata

Ngunit ang isa sa pinakamadilim at pinakanakakakilabot na detalye na lumabas ay ang pagkakadiskubre ng isang ilegal na sementeryo sa Sitio Kapihan. Sa ocular inspection na pinamunuan ni Senador Ronald “Bato” Dela Rosa noong Oktubre 14, 2023, napag-alaman na karamihan sa mga nakalibing dito ay mga bata at sanggol, na ang pagkamatay ay hindi man lamang naitala o iniulat sa pamahalaan.

Ang isyu ng mga unrecorded deaths of babies ay naging sentro ng pagtatanong sa Senate hearing noong Nobyembre 7. Ang pagdududa ni Senador Dela Rosa ay tumindi matapos niyang makita ang labis na paggalang ng mga miyembro kay Senior Agila, na nagpatibay sa kanyang konbiksyon na ang SBSI ay isa ngang kulto. Agad siyang nag-utos sa National Bureau of Investigation (NBI) na imbestigahan ang sementeryong ito, na nagbigay ng hinala na mayroong mga krimen na matagal nang ikinukubli sa komunidad.

Ang Tagpo sa Senado: Pagtanggi at Paghuli

Ang Senado, sa pamamagitan ng Joint Committee, ay naging entablado ng matinding komprontasyon sa pagitan ng mga mambabatas at ng mga lider ng SBSI. Nang harapin nina Quilario, Bise Presidente Mamerto Galanida, at iba pang miyembro na sina Janeth Ajoc at Karren Sanico ang mga tanong, paulit-ulit silang nagpumilit na itanggi ang lahat ng mga alegasyon, lalo na ang tungkol sa child marriages.

Ang patuloy na pag-iwas at pagmamatigas sa pagsagot sa mga seryosong katanungan ay nagresulta sa galit at pagkadismaya ng mga senador. Bilang Chair ng komite, walang pag-aalinlangan na nagpataw si Senador Dela Rosa ng contempt order laban sa apat na lider. Ang rason ay malinaw: nanatili ang utos na detensyon “hanggang sa sabihin nila ang katotohanan”. Ang utos na ito ay isang matinding pagpapakita ng kapangyarihan ng Senado na siguruhin ang kooperasyon ng mga indibidwal sa kanilang imbestigasyon.

Ang pagkakakulong nina Senior Agila sa Senado ay nagbigay ng malaking hininga ng kaluwagan sa mga biktima at nagpahiwatig ng simula ng hustisya. Kinilala ng Senado na ang mga ginagawa ng grupo ay lumampas na sa hangganan ng karapatan sa relihiyon at nagdulot na ng seryosong pinsala at kaguluhan sa lipunan.

Ang Pagkilos ng Batas at ang Hinaharap ng Kapihan

Hindi lamang ang Senado ang kumilos. Nagkaroon ng sunod-sunod na clarificatory hearing ang Department of Justice (DOJ) upang linawin ang mga isyu at ituloy ang preliminary investigation laban kina Quilario at iba pa para sa mga kasong qualified trafficking, kidnapping, serious illegal detention, at paglabag sa Republic Act 7610 (Anti-Child Abuse Law).

Ang mga kasong ito ay nagpakita na ang isyu ng SBSI ay hindi lamang tungkol sa “paniniwala” kundi tungkol sa malinaw na paglabag sa mga batas ng Republika. Upang masigurado na ang mga lider ay haharap sa korte, kalaunan ay inalis ang contempt charges upang tuluyan nang maihain ang arrest warrant para sa mga kasong kriminal.

Bukod pa rito, ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) ay nag-utos ng pagsuspinde sa Protected Area Community-Based Resource Management Agreement (PACBRMA) ng SBSI, na nagpapahintulot sa kanilang manirahan sa 353 ektaryang protected forest area. Ang desisyong ito ay dulot ng paglabag sa mga kundisyon ng PACBRMA, kabilang na ang paglilimita sa pagpasok sa lugar at pagpapatayo ng mga checkpoint.

Sa huli, ang pagkakakulong ni Senior Agila at ng iba pang lider ay isang mapait ngunit mahalagang paalala sa bawat Pilipino: bagama’t iginagalang ang kalayaan sa pananampalataya, ang karapatang ito ay hindi kailanman magiging lisensya para yumurak sa batas, gumawa ng pang-aabuso, at manamantala sa kahinaan ng tao, lalo na ng mga bata. Ang kaso ng Socorro cult ay nagsilbing kritikal na aral, na nagpapatunay na ang estado ay handang makialam at panumbalikin ang kaayusan sa sandaling ang pananampalataya ay ginagamit na bilang tabing sa kasamaan. Ang laban para sa hustisya para sa mga biktima ng Kapihan ay nagpapatuloy, at ang buong bansa ay naghihintay ng pinal na pagpapasya ng batas.

Full video: