Sa Gitna ng Medikal na Misteryo: Bakit ‘Kulam’ ang Sagot ng Publiko sa Di-Maipaliwanag na Karamdaman ni Kris Aquino?

Sa loob ng maraming buwan, patuloy na sinusubaybayan ng buong Pilipinas ang matinding pinagdaraanan ni Kris Aquino, ang tinaguriang ‘Queen of All Media.’ Ang kanyang paglalakbay sa Amerika, hindi para sa bakasyon o pelikula, kundi para sa isang matinding laban sa buhay laban sa napakaraming uri ng autoimmune disease, ay isang istoryang bumabagabag sa puso ng bawat Pilipino. Ang kanyang mga post sa social media, na ngayon ay mas aktibo matapos ang ilang buwang paghinto, ay sikat na sikat [01:01:42]—hindi lamang dahil sa kanyang kasikatan, kundi dahil sa pag-aabang ng publiko sa bawat salitang lumalabas mula sa kanya na nagdedetalye ng kanyang kalagayan. Ang kanyang kalusugan ay naging usapin ng bansa, na nagpapakita ng isang nakakaantig at nakakabahalang katotohanan: may mga limitasyon ang modernong medisina.

Subalit, higit pa sa medikal na usapin, may umuusbong na current affairs na nagbubunyag ng malalim at sinaunang paniniwala ng mga Pilipino. Sa gitna ng mga balita tungkol sa pinakamahuhusay na doktor [06:22], pinakamahahal na gamot, at pinakabagong teknolohiya, isang matandang salita ang biglang pumaimbulog at naging sentro ng diskusyon: Kulam [00:28].

Ang Medisina at ang ‘Hindi Matunton’ na Sakit

Hindi lingid sa kaalaman ng lahat na si Kris Aquino ay may sapat na salapi [06:22] upang tustusan ang kanyang karamdaman. Kung tutuusin, may kakayahan siyang kumuha ng serbisyo ng mga eksperto—mga dalubhasang doktor sa Amerika na tanging kasanayan at kaalaman ang tanging puhunan. Ang kanyang kundisyon ay tinutugunan ng pinakamabisang gamot na kaya niyang inumin at isaksak, subalit, ayon mismo sa kanyang mga pahayag, patuloy na nadadagdagan ang kanyang mga allergies dahil sa tindi ng kanyang autoimmune disease [06:37].

Dito nagsisimula ang misteryo. Paano nangyari na ang isang sikat at maimpluwensyang personalidad, na may unlimited access sa pinakamataas na antas ng medikal na serbisyo, ay hindi pa rin matunton [00:36] ang pinagmulan ng kanyang sakit? Ang katotohanang ito ay nagbigay-daan sa pagkawala ng saysay ng salapi [06:50] at panahon na ginugol sa pagpapagamot, na nag-udyok sa publiko at maging sa mga showbiz insider na mag-isip: may iba pa bang puwersa ang nagtatrabaho?

Sa isang talk show ng mga batikang kolumnista, inilantad ang malawak na komento at reaksiyon ng mga netizen na naghahanap ng kasagutan sa labas ng siyensya [09:02]. Ayon sa kolumnistang si Christopher Min, may mga nakapagsasabi na posibleng siya raw ay kinulam [00:28]. Ito raw ang dahilan kung bakit hindi pa rin malaman ng mga doktor ang pinagmulan ng kanyang karamdaman, isang kuwento na matagal na raw kumakalat [03:38]—na may “nagpatahi” o “nagpakulo” sa kanya.

Ang Kapangyarihan ng Kulam at ang Kontra-Medisina

Ang paniniwala sa kulam ay isang salamin ng malalim na kultura at sinaunang tradisyon ng Pilipinas. Ang usapin ay hindi lamang tungkol sa kung totoo ba ito o hindi, kundi kung paano ito nagiging default na paliwanag kapag nabibigo ang agham.

Ang kulam bilang isang dahilan ay nagbibigay ng kakaibang lohika sa medikal na pagkabigo. Ibinahagi ni Christopher Min ang kasabihan na kapag ang isang taong nakulam ay nagpatingin sa doktor at ginamot, mas lalo itong lumalala [04:29]. Ito ang nagiging “kontra-medisina” na paliwanag kung bakit ang pinakamabisang paggamot ay tila walang epekto kay Kris. Kung totoo ang paniniwalang ito, ang ginagawang pagpapagaling ng mga doktor ay lalong nagpapalala sa kalagayan, na nagpapawalang-bisa sa lahat ng pagsisikap na scientific [04:36].

Ang matinding pag-asa at paggastos ni Kris sa mga pangontra ay isa ring punto ng kontrobersya. Mula sa mga sinusuot niyang beads na may kulay pink para sa swerte sa pag-ibig [05:21] hanggang sa malalaking perlas at alahas na diumano’y nakakatanggal ng bad energy [05:28], lahat ng ito ay tinanong ng publiko: kung may pangontra na siya, bakit nakakapasok pa rin ang kulam [05:50]? Ang mga kritiko ay nagsasabi na kung matindi ang gumawa ng kulam, ang materyal na pangontra tulad ng diamonds at beads [06:03] ay hindi sapat, na nagpapahiwatig ng napakalakas na puwersa [06:14] na gumagawa laban sa kanya.

Ang Hukom ng Bayan at ang Bilis ng Panghuhusga

Ang pinakamabigat na bahagi ng diskusyong ito ay ang mabilis at matinding panghuhusga ng publiko. Ayon sa kolumnistang si Romel Chika, ang mga komento mula sa bashers ay nagpapakita na ang publiko mismo ang nagbigay ng hatol [01:14]. “Hindi mo na kailangan ng korte dito,” aniya, “husgado na po ng bayan ang nagsabi na Kulam” [09:17].

Ang ganitong uri ng social media judgment ay nagpapakita ng isang socio-political na aspeto. Ang mga nagbibigay ng komento ay kadalasang kontra sa kulay pulitika [02:51] o simpleng mga bashers na nakatutok sa bawat kilos at salita ni Kris Aquino [01:02:06]. Ang mabilis na pag-ugnay ng kanyang sakit sa kulam ay hindi lamang isang paghahanap ng paliwanag, kundi isang paraan din ng pagpapakita ng galit o poot sa kanyang pagkatao o nakaraang politikal na koneksiyon. Sila ang nagtatakda ng naratibo, na nag-aalis ng saysay sa scientific na aspeto at nagbibigay-diin sa mga lumang paniniwala.

Ang Walang Hanggang Pag-asa at Pananampalataya

Sa kabila ng kulam at ng medikal na misteryo, may isang bagay na nananatiling matatag at hindi matitinag: ang panawagan para sa dasal.

Ipinunto ni Christopher Min, sa kabila ng lahat ng showbiz chika at bulungan, na ang patuloy na pagdarasal [01:33] ang pinakamahalaga. Ito ang pinakamabisang pangontra at pinakamalakas na puwersa laban sa lahat ng kadiliman [09:30]. Kung ang pinakamagaling na doktor at pinakamabisang gamot ay hindi sapat, ang tanging natitirang sandalan ay ang pananampalataya.

Dahil sa matinding kalagayan ni Kris, ang mga plano na dalhin pa siya sa isang espesyal na center [06:44] para sa mga pasyente na hindi ma-trace ang sakit ay isang malinaw na pag-amin ng medical world na sila ay nasa dulo na ng kanilang kaalaman. Dito, ang usapin ay lumalampas sa celebrity news at nagiging isang pagninilay sa kalagayan ng tao: ang ating pagkamaka-Diyos, ang ating pagtitiwala sa agham, at ang ating pananampalataya sa mga sinaunang puwersa.

Ang kasalukuyang laban ni Kris Aquino ay isang paalala sa atin na ang pinakamakapangyarihan at pinakamayamang tao ay hindi immune sa sakit. Ito ay isang paalala na ang hukuman ng bayan ay maaaring maging mabilis magbigay ng hatol—mapa-medikal man o espirituwal. At sa huli, habang ang mga doktor ay patuloy na naghahanap ng scientific na lunas at ang mga bashers ay patuloy na nagpapalaganap ng teorya ng kulam, ang tanging dapat na maging sentro ng ating atensiyon ay ang panawagan para sa panalangin at paggaling. Ito ang buong kuwento ng laban ni Kris Aquino: isang laban na hindi lamang sa katawan, kundi pati na rin sa sinaunang paniniwala, modernong agham, at katarungan ng publiko. Ang bawat post niya ay hindi lamang isang update, kundi isang pahina sa kasaysayan na nagpapakita kung paano tumutugon ang isang bansa sa misteryo at trahedya. Ito ang kasalukuyan, at nananatili ang tanong: Kulam nga ba, o may mas malalim na misteryo pa ang medikal na mundo na hindi pa natin nauunawaan

Full video: