Bilyong Pisong ‘Basura’ na Nakasilid sa Maleta: Sakay-Bato sa Senado Ibinunyag ang P2.2B Cash Delivery sa Bahay ng mga Pulitiko

Ni: Ang Inyong Content Editor

Tila isang eksena mula sa isang crime thriller na pelikula ang naganap sa Bulwagan ng Senado, ngunit ang mga inilabas na detalye ay hindi kathang-isip kundi isang matinding pasabog sa pambansang usapin ng katiwalian. Sa pagpapatuloy ng pagdinig ng Senate Blue Ribbon Committee, isang serye ng mga nakakagulat at nakababahalang testimonya ang inihain, na nagbunyag ng isang malawak, organisado, at talamak na sistema ng suhulan at ‘kickback‘ na sinasabing nakabaon sa bilyun-bilyong pisong pondo para sa mga flood control project.

Ang pangunahing punto ng pagdinig ay nakatuon sa dalawang magkaibang grupo ng mga testigo—ang mag-asawang kontratistang sina Sarah at Curly Discaya, at ang dating security detail na si Orly Regala Gotesa—na parehong nagbigay ng mga detalyeng nagkokonekta sa mga malawakang proyekto ng gobyerno at sa mga bulsa ng matataas na pulitiko. Ang pinakamalaking kaganapan ay ang paggamit ng code word na “basura” para tukuyin ang bulto-bultong pera na sinasabing inihahatid sa pagitan ng mga kongresista.

Ang ‘Basura’ na Nagkakahalaga ng Bilyon

Si Orly Regala Gotesa, isang dating miyembro ng Philippine Marine intelligence [41:50] at ngayo’y security consultant, ay humarap sa komite at naglahad ng isang istoryang nagpapatunay na ang katiwalian sa bansa ay hindi na lamang usap-usapan kundi isang fully operational na negosyo [01:03:36]. Si Gotesa, na nagsilbing security detail ni Ako Bicol Party List Representative Elizaldo Co [01:21:49], ay nagsumite ng salaysay na nagdedetalye kung paanong ginawa niyang hanapbuhay ang pagbubuhat at paghahatid ng mga maleta na puno ng salapi [02:47].

Ang terminong “basura” (trash) ay naging code word para sa pera [01:23:45]. Ayon kay Gotesa, ang bawat maleta ay may lamang humigit-kumulang ₱48 milyon, at ang isang malaking delivery na naaktuhan niya ay binubuo ng 46 na maleta [02:37:00]. Nangangahulugan ito na sa isang pagkakataon lang, halos ₱2.2 bilyon ang halaga ng “basura” na inihahatid at binubuhat [02:32:00]. Isang detalye pa, ang bawat maleta ay may post-it na nakadikit upang tukuyin ang eksaktong laman nito, na nagpapatunay na organisado ang transaksiyon [01:33:31].

Ang proseso ng pagde-deliver ay detalyadong isinalaysay ni Gotesa. Ang pera ay nagmumula umano sa isang source (tulad ni Congressman Eric Yap sa isang example [02:37:30]) at dinadala muna sa bahay ni Rep. Co sa Valley Verde 6, Pasig City [01:40:00]. Pagkatapos bilangin ng mga executive assistant ni Co (na sina John Paul Estrada at Mark Tiksay [02:29:00]), ang mga maleta ay isasakay sa sasakyan at dadalhin sa Horizon Residence sa Taguig [01:49:00].

Ang pinakamatinding rebelasyon ni Gotesa ay ang sunod na destinasyon ng “basura.” Mula sa 46 na maleta na natanggap, 35 lamang ang ibinaba [01:48:50]. Ang labing-isang maleta ay naiwan sa unit ni Co sa Horizon Residence [01:50:00]. Ang natitirang 35 maleta ay dinala naman sa mga bahay ni dating House Speaker Martin Romualdez, kabilang ang 42 Min Street, Forbes Park [01:49:00]. Isinalarawan pa ni Gotesa ang isa sa mga bahay, na may kulay berdeng gate at napapalibutan ng mga puno, kasama ang isang maliit na oval sa loob [01:04:47].

Ayon kay Gotesa, tatlong beses siyang personal na nakapag-deliver sa bahay ni Romualdez [03:40:00], ngunit batay sa kanilang group chat (GC) na sinusubaybayan niya, ang pagde-deliver ng “basura” ay nangyayari nang average na tatlong beses sa isang linggo [02:16:00]. Ito ay nagaganap mula Disyembre 2024 hanggang sa mag-resign siya noong Agosto 2025 [02:10:00]. Isipin na lang, ang bilyun-bilyong halaga ng pera ay mistulang regular shipment sa loob ng halos walong buwan.

Ang kanyang dahilan sa paglalahad ay puno ng emosyon at pangamba. Bilang isang dating sundalo, nalulungkot siya dahil ang perang dapat sana’y mapupunta sa edukasyon, medisina, at iba pang programa ay napunta lamang sa katiwalian, na nagdulot pa ng baha at pagkamatay ng tao [01:10:00]. Dahil dito, humingi siya ng proteksyon at ninais na mapabilang sa Witness Protection Program (WPP) [01:52:00].

Bukod kay Rep. Co at Speaker Romualdez, lumabas din sa record ng Senate hearing na nagsilbing security detail si Gotesa hindi lamang kay Co, kundi pati na rin kina VP Sara Duterte at ilang Duterte allies tulad nina Rafael Don Andanar at dating BuCor Director General Gerald Bantag [03:47].

Ang ‘Token’ ng mga Kontratista at ang Pekeng Notaryo

Bago pa man ang pasabog ni Gotesa, ang mag-asawang Discaya, na mga kontratista, ay nagbigay ng sarili nilang saksing nagpapatunay sa sistema ng katiwalian. Humaharap sila sa komite upang ipagpatuloy ang case buildup at para sa kanilang WPP application [00:53].

Ibinunyag ni Curly Discaya na nagbigay sila ng mga “token” (suhol) na nagkakahalaga ng tens of millions kay Quezon City District Engineer Proceso De Protesta [44:52]. Ang halaga ng suhol ay karaniwang 4% hanggang 5% ng kanilang makokolekta mula sa proyekto [44:20].

Sa katunayan, kinumpirma ni Discaya na nagtatabi siya ng mga ledger, chat, at calls na magpapatunay sa mga payoff na ibinigay sa 17 kongresista [59:34]. Ang mga mambabatas na ito ay umano’y nakatanggap ng 20% hanggang 30% na share [59:43]. Ang mag-asawa ay isa sa pinakamalaking kontratista sa nakaraang administrasyon, na may mga proyekto na umabot sa ₱1 bilyon sa loob lamang ng 18 buwan [48:52].

Ang mga testimonya ay lalong nagpainit nang matuklasan ni Senator Ping Lacson na ang notaryo sa affidavit ni Gotesa ay umano’y peke [01:49]. Bagama’t itinanggi ng abogadong si Atty. Petch Rose Espera na siya ang nag-notaryo, ang usapin ng pagiging palsipikado ng lagda ay nagdagdag ng seryosong tanong sa legalidad ng dokumento [03:04]. Gayunpaman, pinanindigan ni Gotesa ang laman ng kanyang salaysay, na nagsabing boluntaryo itong ginawa [08:29].

Pagkukumpleto ng Puzzle at ang mga Nakakataas na Sangkot

Maging si dating DPWH Undersecretary Bernardo ay umamin na naging instrumento siya sa katiwalian. Inamin niya na tumanggap siya ng 1% (buy-out) mula kay Engineer Alcantara, na ipinasa niya sa mga kausap niya, at inamin niyang naging “instrumento” siya sa transaksiyon [52:01].

Ang paglalahad ng mga Discaya at ni Gotesa ay nagpinta ng isang malinaw at nakalululang larawan ng isang gobyernong talamak sa pandaraya. Ang testimonya ni Gotesa—na nagdetalye ng 46 na maleta na may ₱48M bawat isa [02:37:00]—ay nag-iwan ng isang visual at shocking na imahe ng kung gaano kalaki ang halaga ng pera ng bayan na ginagawang ‘basura’ para lang makinabang ang mga pulitiko.

Ang Senado ay hiniling sa mag-asawang Discaya na isumite ang kanilang kumpletong listahan ng flood control projects mula 2016 hanggang 2022 [01:04:00]. Ang utos na ito ay nagpapakita ng seryosong intensiyon ng komite na hukayin ang katotohanan at tukuyin ang kabuuan ng sindikatong matagal nang kumikilos.

Ang mga pangalan at halaga na nabanggit sa pagdinig ay nagdudulot ng matinding emosyonal na impact sa publiko. Ang pera na dapat sana’y pumipigil sa baha at nagbibigay ng maayos na kalidad ng buhay, lalo na sa mga mahihirap, ay napunta lamang sa luho at sariling interes ng iilan. Ang paggamit ng salitang “basura” para sa salapi ay nagpapahiwatig ng kawalan ng pagpapahalaga sa pinaghirapang pera ng taumbayan.

Ang kasalukuyang laban kontra-katiwalian ay hindi na lamang usapin ng pulitika, kundi isang isyu ng hustisya at moralidad. Ang buong puzzle ay unti-unti nang nabubuo, at ang pressure ay lalong tumitindi sa mga akusado na humarap at panagutan ang mga matitinding paratang. Ang mga evidence na documented (tulad ng ledger, chat, at call ni Discaya [59:34]) at ang first-hand na testimonya ni Gotesa ay nagbibigay ng matibay na pundasyon para sa pag-uusig.

Sa huli, ang pagdinig na ito ay hindi lamang naglalayong maglabas ng mga detalye, kundi magsilbing isang matinding paalala sa mga pulitiko na ang ginagawa nilang pandaraya sa kaban ng bayan ay may kaakibat na matinding epekto sa buhay ng bawat Pilipino. Ang kailangan ngayon ay ang walang-takot na pag-usig at ang paninindigan ng hudikatura na panagutin ang lahat ng sangkot, mula sa maliliit na ahente hanggang sa matataas na opisyal, upang tuluyan nang makamit ang katarungan at malinis ang imahe ng gobyerno. Ang publiko ay naghihintay, at ang mga memes ay hindi sapat para burahin ang katotohanang ibinunyag sa Senado.

Full video: