ANG TRAHEDYA NG KAWALANG-RESPETO: Nag-apoy ang Senado sa Matinding Pagtatanong sa PNP at DOJ Tungkol sa Mapanakit na Pag-aresto kay Dating Pangulong Duterte

Nag-iinit ang dibdib ng bawat Pilipinong nakasubaybay sa naganap na pagdinig sa Senado, isang pagdinig na hindi lamang nagbunyag ng malalim na isyu sa legal at operasyonal na proseso ng gobyerno kundi naglantad din ng matinding emosyonal na sugat. Sa gitna ng mga matitinding pagtatanong nina Senador Jinggoy Estrada at Senador Bong Go, lumabas ang nakakabiglang mga detalye tungkol sa operasyon ng Philippine National Police (PNP) at Department of Justice (DOJ) sa pag-aresto at paglipat kay dating Pangulong Rodrigo Roa Duterte (PRRD) patungo sa International Criminal Court (ICC) sa The Hague, Netherlands.

Ang pagdinig ay naging isang pambansang arena ng paghahanap sa katotohanan, kung saan ang tema ng kawalang-respeto at kapabayaan ang tila umukit sa bawat testimonya.

Ang Banta ng “Hihilain Ko ‘Yan”: Kawalang-Respeto sa Isang Dating Pangulo

Ang pinakamatindi at pinakamapangwasak na bahagi ng pagdinig ay ang direktang pagharap ni Senador Jinggoy Estrada kay General Torre, ang opisyal na namuno sa operasyon ng pag-aresto. Sa kanyang maalab at personal na interogasyon, inilabas ni Senador Estrada ang kanyang matinding pagkadismaya at pagtataka sa mga naging kilos at salita ng heneral, lalo na nang mapanood niya ang video ng insidente [00:45].

Mariing kinuwestiyon ni Estrada ang heneral: “Did you handle the arrest of former President Duterte properly?” [00:36]. Sa kabila ng pag-aangkin ni General Torre na ang kanyang operasyon ay “tama” at “nararapat” [00:45], ang mga sumunod na pagtatanong ay naglantad ng mga kilos na taliwas sa inaasahang kortesiya at propesyonalismo.

Ibinahagi ni Senador Estrada ang kanyang sariling masakit na karanasan noong 2001, kung saan sila ng kanyang ama, si dating Pangulong Joseph Estrada, ay inaresto sa mga wee hours ng umaga [01:01]. Sa kanyang pagbabalik-tanaw, sinabi niya na “parang nag-flashback sa akin ‘yung mga ginawa nung mga kapulisan nung araw sa amin,” na nagpapahiwatig na ang kasaysayan ng kawalang-respeto sa mga inaresto, lalo na sa mga dating makapangyarihan, ay patuloy na umuulit [01:30].

Dito ibinulgar ni Senador Estrada ang nakakagulat na salitang “hihilahin ko ‘yan” (I will drag him), na inamin mismo ni General Torre na binitawan niya [01:44]. Bagama’t nilinaw ni Torre na ang banta ay nakatuon kay Attorney Medialdea, ang Executive Secretary ng PRRD, at hindi sa dating Pangulo mismo [02:51], ang pag-amin ay nagpabigat sa alalahanin. Pinatunayan ni Torre na inaresto niya si Medialdea dahil sa obstruction of justice, sinasabing hinarangan sila ng abogado, sumigaw, at nagdulot ng pagkaantala sa paglulan ng Pangulo sa eroplano [0:03:19; 0:13:14].

Ngunit ang paggamit ng puwersa, o banta nito, ay mariing kinontra ni Senador Estrada, na nagbabala na ang mga aksyon ni Torre ay “may reflect the PNP as an institution” [02:14]. Maging si Madam Chair ay nagpaliwanag na ang standard operating procedure ng PNP ay malinaw: “No torture, no force, no violence, threat, intimidation or other means… to be used against the arrested person” [04:01]. Ang pagpilit ni Torre na may reasonable force siyang ginamit upang sumunod si Medialdea ay nagpalabas ng mas maraming tanong tungkol sa legalidad ng kanyang mga desisyon [13:37].

Binalewala: Ang Karapatan ng Isang Ama at Abogado

Ang mas matindi at mas sumugat sa emosyon ng publiko ay ang pagpigil kay Bise Presidente Sara Duterte na makita ang kanyang ama. Sa pagdinig, tinanong ni Senador Estrada si General Torre kung bakit hindi pinayagan si VP Sara, na isa ring abogado, na makapasok at makonsulta ang kanyang ama.

“Papasukin niyo ‘yung anak ko. Abogada siya at ang sinabi mo hindi ko siya papapasukin,” ang matinding paghiling ni PRRD na ikinuwento ni Senador Estrada [06:37].

Depensa ni General Torre, ito ay kanyang “desisyon” at “tawag” (call), sa kadahilanang mayroon na raw tatlong abogado si PRRD, at “gabi na ho ‘yun, the request was made at around mga 9:00 na sir, 11 hours after the first arrest” [06:46].

Subalit, mariing sinupalpal ni Senador Estrada ang rason na ito. Inalala niya ang kanilang karanasan sa kulungan: “Nung kami po ay nakakulong, ang immediate members of the family 24 hours pwedeng bumisita sa amin” [07:13]. Idiniin niya na kahit tanggalin pa ang titulo ni Inday Sara bilang Bise Presidente, siya ay anak at immediate family member, na may karapatang makita ang kanyang ama, lalo pa’t hindi pa ito nakakulong. Ito ay malinaw na paglabag sa RA 7438, na nagbibigay garantiya ng akses sa abogado at immediate family [07:22].

Ang pagtanggi na ito ay hindi lamang isyu ng legalidad; ito ay usapin ng humanidad at moralidad. Hindi raw man lang binigyan ng kortesiya ang isang Pilipinong pinuno na makausap ang kanyang anak at abogado, lalo na bago ito ihatid sa ibang bansa [08:43].

Senador Bong Go: Ang ‘Too Late the Hero’ at ang Kalusugan ng Ama ng Bayan

Lalong nagdagdag ng bigat sa pagdinig ang pahayag ni Senador Bong Go. Sa kanyang pambungad, idinaan niya sa matinding hinanakit ang kanyang mga tanong: “paano at bakit tayo umabot sa ganitong sitwasyon? Meron naman tayong umiiral na hustisya sa bansa…” [17:11]. Ang sentro ng kanyang sentimiyento ay ang pakiramdam na “Too Late the Hero” [17:38].

“Useless lahat ng hearing na ito kung hindi na po maibabalik si Tatay Digong,” ang kanyang emosyonal na panawagan [18:24]. Hiningi niya sa gobyerno, na kung kayang dalhin si PRRD sa Netherlands in less than 1 day, dapat kaya rin siyang ibalik “sa lalong madaling panahon dahil nangungulila po ang Pilipino” [18:34].

Ngunit ang pinakakritikal na puntong inihain ni Senador Go ay ang kalusugan at kaligtasan ng dating Pangulo. Sa edad na 80, at may 27 maintenance na gamot, hindi raw naisaalang-alang ng mga awtoridad ang kanyang kondisyon [0:19:09; 0:19:45]. Ikinuwento ni Senador Go na bago ang pag-aresto, may schedule medical checkup si PRRD. Hindi raw siya pinayagang makapasok sa Villamor Airbase kasama ang mga doktor at ambulansya [0:19:03; 0:21:30].

“Ni hindi nadala ang kanyang mga medisina,” dagdag ni Go, habang isinasalaysay na siya ang nagpapadala ng gamot ng dating Pangulo linggo-linggo [19:29]. Idiniin niya na ang constitutional right ng bawat Pilipino na humingi ng medical attention ay ipinagkait [21:47].

Ang trahedya ay umabot sa punto na ayon kay Attorney Medialdea, si PRRD ay nakapaa nang unang bumisita ito sa detention cell, at inabot pa ng several days bago naipasok ang mga kagamitan at gamot na kailangan niya [20:14].

Ang Pagsuko sa Soberanya: Isang Pambansang Hinanakit

Higit pa sa isyu ng humanity sa pagtrato kay PRRD, binigyang-diin nina Senador Go at Estrada ang usapin ng soberanya ng Pilipinas.

Ipinahayag ni Senador Go ang matinding pagkadismaya sa desisyon ng gobyerno na hayaang mangyari ang paglipat kay PRRD sa ibang bansa, gayong may “maayos na judicial system” at karapatan tayong “panagutin ang sinumang nagkakasala sa ating bayan” [26:14]. Ang principle, justice, and humanity ay nakataya rito [26:43].

Ang tanong ni Go: Kung naninindigan ang gobyerno na walang jurisdiction ang ICC sa bansa, “bakit hinayaan po nitong ma-implement ng warrant of arrest ang Interpol mula sa isang korte na hindi naman natin kinikilala?” [27:11]. Para sa mga senador, ang nangyari ay hindi lamang pag-abandona kay PRRD kundi isang pag-aalay at pagsuko sa karapatan ng Pilipino na husgahan ang sarili nilang kababayan [29:54].

Sa huli, ipinaalala ni Senador Go, sa isang emosyonal na tono, na minahal sila ng dating Pangulong Duterte at pinahalagahan ang uniformed personnel. Ngunit ang kawalang-respeto na ipinakita sa kanya, lalo na ang pagtanggi ng isang PNP Spokesperson na magbigay ng tapat na sagot, ay nagpapakita ng malaking kakulangan.

Ang pagdinig ay hindi nagbigay ng mga sagot na makapagsasauli kay PRRD, ngunit ito ay naglatag ng kahayagan sa kung paano hinarap ng bansa ang isang kritikal na sandali sa kasaysayan nito. Ito ay isang paalala na anuman ang hatol ng kasaysayan, ang bawat Pilipino, mataas man o mababa ang katayuan, ay may karapatan sa hustisya, dignidad, at kortesiya. Ang March 11 ay “indeed the saddest day in our history,” na nagdulot ng malalim na sugat sa damdamin ng marami [30:11]. Ang trahedyang ito ay isang sumpa na umaasa ang lahat na hindi na muling mauulit.

Full video: