Digmaan ng Salita: Alan Peter Cayetano, BUMWELTA kay Leila de Lima, ICC, Instrumento ng ‘Political Revenge’ at Panganib sa Karapatan ng Bawat Pilipino!

Sa gitna ng patuloy na pag-iinit ng usapin tungkol sa International Criminal Court (ICC) at ang posibilidad ng pag-aresto sa isang dating pangulo, muling nagliyab ang pulitikal na tensyon sa pagitan nina dating Senador Alan Peter Cayetano at dating Senador Leila de Lima.

Sa isang matapang at direktang pahayag, buong tapang na binara ni Cayetano ang mga akusasyon ni De Lima na siya raw ang pinakahuling tao sa mundo na dapat magsalita tungkol sa due process at human rights. Ngunit higit pa sa personal na banatan, ibinunyag ni Cayetano ang isang mas malaking punto na nagbabanta sa pundasyon ng hustisya at soberanya ng Pilipinas: ang posibleng paggamit sa ICC bilang instrumento ng pulitikal na paghihiganti.

Ang Pagtatanggol sa Karapatan ng Lahat: Bakit Mahalaga ang Due Process

Ang sentro ng depensa ni Cayetano ay umiikot sa isang simpleng tanong: Bakit tila isinasantabi ang due process para lamang sa isang tao?

Mariing ipinunto ni Cayetano na ang probisyon sa Konstitusyon na nagsasabing “no person shall be deprived of life, liberty, or property without due process of law” ay aplikable sa lahat—mula sa pinakamaliit hanggang sa pinakamakapangyarihang Pilipino [04:46]. Ito ay isang aral na tila nakalimutan, aniya, ng mga “human rights advocates” na ngayon ay naghahangad na maparusahan ang dating administrasyon.

“Wala pong last person sa Pilipinas ang pwedeng pag-usapan ang human rights, kasi para sa lahat ‘yan,” diin ni Cayetano [05:14].

Ang pinakamalaking kinatatakutan ni Cayetano ay ang precedent na maaring maitatag sa bansa. Nagbigay siya ng isang nakakakilabot na senaryo: Kung ang dating Pangulo ay biglang kukunin at ililipad palabas ng bansa nang walang pagkakataon na mag-apela sa Korte Suprema, ano ang haharaping kapalaran ng mga heneral, pulis, at iba pang naka-uniporme na opisyal na maaring makasuhan din ng crimes against humanity sa hinaharap [09:16]?

Kung ang mga warrant ng ICC ay basta na lang ipapatupad nang hindi dumadaan sa tamang proseso ng mga lokal na hukuman, at kung ang isang opisyal ay bigla na lang “sasakay sa eroplano at ililipad” [06:04], ito ay maglalagay sa lahat ng Pilipino sa matinding panganib at legal na kawalan ng katiyakan.

“Napakadelikado ‘yan,” sabi ni Cayetano, habang binabanggit na kahit ang mga kasong extradition tulad ni Congressman Jimenez noon, na may treaty tayo sa US, ay dumaan pa rin muna sa korte [09:51]. Ang kanyang panawagan ay simple ngunit kritikal: bigyan ng pagkakataon ang legal na remedyo, dahil kung hindi, ang ating soberanya at judicial system ay tuluyan nang mawawalan ng kabuluhan [16:13, 24:43].

Ang Tira-Balik: Pagbubunyag sa Oportunismo

Hindi naman nagpahuli si Cayetano sa pagbira kay De Lima, na direkta niyang inakusahan ng pagiging isang “oportunistang Politiko” [01:08].

Binalikan ni Cayetano ang panahong siya mismo ay naging biktima umano ng kawalan ng due process sa ilalim ng rehimeng kinaaniban ni De Lima.

“Hindi ba sinabi mo pa na kailangan pa nating pasalamatan si Duterte dahil ginawa niyang parang Singapore ang Pilipinas… at hindi ba ikaw ang pinakaunang lumapastangan sa aking mga karapatan at kumalimot sa due process sa pagkatuwa mo sa pagkaaresto ko dahil sa mga pekeng kaso na gawa-gawa ninyo?” [00:26].

Ang matinding pag-atake na ito ay hindi lamang personal. Layunin ni Cayetano na ipakita ang diumano’y double standard ni De Lima—na tila nagiging “human rights defender” lamang ang dating Senador kapag ang kanilang grupo na ang nasa gipit na sitwasyon [01:08].

Mas lalo pa itong pinalakas ni Cayetano nang ibunyag niya ang umano’y pagmamanipula ni De Lima sa depinisyon ng extrajudicial killing (EJK) noong siya pa ang Secretary of Justice. Iginiit niya na may hawak silang mga dokumento na nagpapakita na iniba ang depinisyon ng EJK sa ilalim ni De Lima, at mas marami pa umanong kaso ang naitala sa kanyang panunungkulan, na hindi niya sinasabi sa publiko [0:13:29 – 0:13:53].

Hinamon niya ang mga fact-checkers at investigative journalists na suriin ang kanyang mga pahayag at i-fact check ang lahat ng sinabi ni De Lima, dahil marami raw itong “kasinungalingan” sa kanyang video [01:56, 21:01].

Ang Human Rights na Lumalampas sa Politika

Ang diskusyon ay umikot din sa mas malawak na kahulugan ng karapatang pantao. Para kay Cayetano, ang human rights ay hindi lamang tungkol sa mga high-profile na kaso o sa mga pulitiko [12:17]. Ito ay tumutukoy sa pang-araw-araw na karapatan ng bawat Pilipino na mabuhay nang ligtas at may dignidad.

Nagbigay siya ng mga konkretong halimbawa ng mga karapatang madalas nakakaligtaan, tulad ng:

Karapatan sa Kaligtasan sa Kalye: Ang human rights ng mga mamamayan, lalo na ng mga kababaihan, na umuwi nang gabi nang hindi binabastos o hinohold-up [0:17:34 – 0:18:01].

Pagsugpo sa Droga at Adiksyon: Binigyang-diin niya na ang mga addict ay biktima, hindi dapat patayin, at ibinahagi ang kanilang mga programa sa rehabilitation sa Taguig, kasama ang pagkakaroon ng main rehabilitation center [16:54].

Proteksyon para sa OFW: Ibinanggit niya na sa kanyang panunungkulan bilang Kalihim ng DFA, nakita niya ang kakulangan ng pondo para sa legal assistance ng mga Overseas Filipino Workers (OFW). Pinalakas umano ang pondo at tulong na ibinibigay sa mga OFW, na tinawag niyang “Hero,” upang matulungan sila sa kanilang mga kaso sa ibang bansa—isang porma ng human rights na hindi binabanggit ni De Lima [0:18:08 – 0:19:15].

“Kung paano mo masasabing wala kaming pakialam sa human rights when everything we did was for people’s human rights?” tanong ni Cayetano [19:15].

Ang Panganib ng ‘Political Revenge’

Sa huling bahagi ng kanyang pahayag, inungkat ni Cayetano ang pulitikal na motibo sa likod ng paghahanap ng hustisya sa ICC.

Ayon kay Cayetano, ang mga kritiko at ang tinatawag niyang “dilawan” (na iba raw sa “dilaw” na nirerespeto niya) ay may malinaw na “political agenda” at “political revenge” [07:20, 22:17]. Ang grupo, aniya, ay hindi matanggap na ang tao ang pumili at nagtiwala sa dating Pangulo, at kaya’t ang tanging paraan ay “ikulong na lang lahat ng kalaban ninyo” [23:02].

Ang pagkakawatak-watak ng Marcos-Duterte alliance, na matagal nang inasahan ng ilang political analyst at ng mga kalaban, ay lalong nagpalakas sa mga pulitikal na grupo, na ngayon ay naging lima na: Marcos administration, Duterte opposition, ang “dilawan,” ang Philippine left, at ang mga independent [08:02]. Ang paghahanap ng hustisya sa ICC ay nakikita niya bilang isang malaking hakbang ng oposisyon upang makamit ang kanilang pangarap na makabalik sa kapangyarihan [22:31].

Isang Personal na Pag-apela at Panawagan

Bilang pagtatapos, nagbigay si Cayetano ng isang personal na mensahe kay De Lima, na aniya ay kaibigan niya personal.

“You know in your heart I always hate the sin but never the Sinner. I never prayed, I never smiled, I never was happy sa nangyari sa inyo,” pag-amin ni Cayetano [23:18]. Ngunit sinabi niyang ang galit pa rin ang pinapairal ng dating Senador sa kanyang mga pahayag.

Ang pangunahing panawagan ni Cayetano ay sa halip na maglaro ng pulitika, dapat ay ituon ang pansin sa kung ano ang tama, legal, at makatarungan para sa lahat ng Pilipino. Ang kasalukuyang sitwasyon, aniya, ay hindi lamang isang pambansang isyu kundi isa ring international incident, kung saan titingnan ng ibang bansa kung paanong ang isang dating lider ay madali na lang “damputin” at “i-export” sa ibang bansa nang walang pagkakataon na gamitin ang kanilang legal na karapatan [24:16].

Ang debate sa pagitan nina Cayetano at De Lima ay nagsisilbing isang malalim na pagmumuni-muni sa kung paano dapat unawain ang human rights at due process sa Pilipinas. Ito ba ay isang sandata para sa pulitikal na labanan? O ito ay isang sagradong prinsipyo na dapat ipagtanggol, anuman ang iyong paniniwala, anuman ang iyong posisyon, at sino man ang iyong kalaban [23:39]? Ang sagot sa tanong na ito ang siyang magdidikta sa kinabukasan ng hustisya at soberanya ng bansa.

Full video: