Ang Madilim na Hiwaga ng Palawan: Bakit Binasura ang Kaso ni Jovelyn Galleno? Mga Alegasyon ng “Sindikato” at “Sapilitang Pag-amin,” Nananatiling Buhay ang Paghahanap sa Tunay na Hustisya

Noong Agosto ng 2022, niyanig ng isang nakakagulantang na misteryo ang tahimik na komunidad ng Puerto Princesa City, Palawan. Ito ang kaso ni Jovelyn Galleno, isang 22-anyos na saleslady na bigla na lamang naglaho noong Agosto 5 matapos umalis sa kanyang trabaho sa isang mataong mall. Ang kaso ni Jovelyn ay hindi lamang naging laman ng mga pahayagan at balita; ito ay naging sentro ng mainit, at madalas na emosyonal, na talakayan sa social media, na naglantad ng malalim na kawalang-tiwala ng publiko sa sistema ng hustisya. Ang paghahanap sa kanya ay nagtapos sa isang kontrobersyal na pagkakadiskubre, na lalo pang nagpalaki sa mga tanong at hinala ng marami.

Ang kaso ni Jovelyn ay isa sa mga nakababahalang halimbawa kung paanong ang isang trahedya ay maaaring maging isang “political circus” at mag-iwan ng pait at kawalang-katiyakan sa isang buong bansa.

Ang Nakakagulat na Paghahanap at ang “Imposibleng” Pagkabulok

Mahigit dalawang linggo matapos siyang mawala, noong Agosto 23, 2022, inanunsyo ng pulisya ang isang balita na nagdulot ng halo-halong emosyon: natagpuan ang mga kalansay sa Purok Pulang Lupa, Barangay Sta. Lourdes, na pinaniniwalaang kay Jovelyn. Gayunpaman, ang pagkakadiskubreng ito ay hindi nagdala ng kapayapaan; bagkus, ito ay nagbunga ng matinding pagdududa mula sa publiko.

Ang pinagmulan ng pagdududa ay ang kalagayan ng labi. Ang pagiging “skeletal remains” sa loob lamang ng maikling panahon—mga 18 araw—ay tiningnan bilang kahina-hinala ng marami, lalo na sa social media. Habang ipinapaliwanag ng ilang eksperto na ang mabilis na pagkabulok ay posibleng mangyari sa isang “tropical and subtropical environment,” lalo na kung nakalantad sa kalikasan, ang mabilis na pagpapahayag ng pulisya na “case closed” at ang pagbawi nila rito pagkatapos ay lalong nagpalala sa pag-aalinlangan.

Sa mata ng publiko at ng pamilya Galleno, ang mabilis na pagtukoy ng pulisya sa kaso bilang “sarado” ay nagpahiwatig ng posibilidad ng pagtatakip o kawalang-kakayahan. Ang pamilya mismo ay nagpahayag ng pagkabahala sa direksyon ng imbestigasyon ng Philippine National Police (PNP), kaya’t humingi sila ng hiwalay na imbestigasyon mula sa National Bureau of Investigation (NBI).

Ang Kontrobersyal na Pag-amin at ang mga Kamag-anak na Akusado

Ang kaso ay lalo pang gumulo nang arestuhin ng pulisya ang dalawang lalaki na kamag-anak mismo ni Jovelyn. Sila ay sina Leovert Dasmariñas at Jobert Valdestamon. Ang dalawa ay inaresto matapos umanong magkaroon ng mainit na pagtatalo habang nag-iinuman, kung saan sinaksak ni Dasmariñas si Valdestamon. Dito na raw nagsimulang magbago ang takbo ng kaso.

Ayon sa ulat ng pulisya, umamin si Dasmariñas na ginahasa at pinatay niya si Jovelyn, at itinapon ang labi nito. Idinagdag pa umano ni Dasmariñas na gusto niya lang patahimikin si Valdestamon na posibleng maging testigo laban sa kanya. Agad na isinampa ang kasong rape at homicide laban sa dalawa.

Ngunit hindi nagtagal, bumawi si Dasmariñas sa kanyang pag-amin. Ang kanyang pagbawi ay batay sa alegasyon na pinilit umano siya ng mga imbestigador na umamin sa krimen, at ginawa niya ito nang walang presensya ng legal na tagapayo. Ang puntong ito ay naging kritikal, dahil sa ilalim ng ating batas, ang anumang pag-amin na ginawa nang walang abogado ay itinuturing na “inadmissible” o hindi maaaring gamiting ebidensya sa korte.

Ang DNA testing ay nagbigay naman ng pormal na ebidensya. Ang DNA examination na isinagawa ng PNP Forensic Group, at kinumpirma rin ng NBI sa sarili nitong parallel probe, ay nagpakitang 99.9 porsyentong tugma ang labi sa sample ng ina ni Jovelyn. Sa kabila ng resulta ng DNA, hindi pa rin nawala ang pagdududa ng pamilya at ng publiko. Ang tanong ay hindi na kung kanino ang labi, kundi paano at sino ang tunay na pumatay kay Jovelyn. Ang malinaw na sagot sa mga tanong na iyon ay hindi kayang ibigay ng natagpuang kalansay.

Ang Nakakagimbal na Pagbasura sa Kaso: Nasaan ang Hustisya?

Ang pinakamalaking dagok sa kaso ay dumating noong Nobyembre 2022. Ibinasura ng mga piskal sa Puerto Princesa City ang reklamo para sa rape at homicide laban kina Dasmariñas at Valdestamon.

Ayon sa 23-pahinang resolusyon, “miserably failed” o lubusang nabigo ang mga ebidensyang ipinrisinta ng pulisya na magtatag ng “probable cause” laban sa dalawa. Ang mga pangunahing dahilan ng pagbasura ay kinabibilangan ng sumusunod:

Inadmissible Confession: Ang pag-amin ni Dasmariñas ay ginawa umano “under duress” (sa ilalim ng pamimilit) at nang walang presensya ng abogado, kaya’t ito ay hindi maaaring tanggapin bilang ebidensya.

Kakulangan sa Ebidensya: Ang mga pisikal na ebidensya tulad ng damit na natagpuan ay “failed to establish rape” at hindi rin nagpapatunay ng sabwatan o “conspiracy” sa pagitan ng dalawa para patayin si Jovelyn.

Kawalang-Katiyakan sa Sanhi ng Kamatayan: Kahit na napatunayan ng DNA test na kay Jovelyn ang labi, nabigo ang imbestigasyon na magpakita ng “unbroken chain of circumstances establishing her cause of death and positively identifying the respondents as perpetrators of the crime”.

Ang pagbasura sa kaso ay hindi lamang nagpaalis ng mga akusado sa kulungan, kundi nagpatunay din sa matinding hina ng kasong binuo ng pulisya. Para sa mga nagmamasid, lalo na ang mga nagdududa, ito ay tila patunay na may naganap na anomalya.

Ang Teorya ng Sindikato at ang mga Lihim na Bayad

Ang mga matitinding headline sa social media, tulad ng “Suspek Binayaran ng Malaki” at “Pnsan ni Jovelyn Myembro ng Sindikato,” ay nag-ugat sa kawalang-kasiyahan ng publiko sa resulta ng imbestigasyon at sa pagbasura ng kaso. Bagama’t hindi napatunayan sa korte ang mga akusasyong ito, malakas ang paniniwala ng maraming netizen na ang pagkabigong ito ay hindi lamang simpleng kamalian sa imbestigasyon.

Ayon sa mga espekulasyon, ang pagbasura sa kaso ay senyales na ang mga tunay na salarin ay posibleng may koneksyon sa mas malalaking tao o isang “sindikatong” may kakayahang manipulahin ang proseso ng hustisya. Ang hinala na “binayaran” ang mga inarestong suspek, o pinilit na umamin upang protektahan ang mas makapangyarihang tao, ay nagbigay ng kulay sa kaso. Ang mga teoryang ito ay lalong lumakas nang ang pulisya ay maging target ng banta mula sa mga “elected officials in Manila” na nagpipilit na madaliin ang paglutas ng kaso. Ang tindi ng pulitikal na pressure na ito ay nagpahiwatig na ang kaso ni Jovelyn ay hindi lamang isang lokal na krimen kundi isang pambansang isyu na may malawak na implikasyon.

Ang kaso ni Jovelyn Galleno ay isa ring testamento sa lakas ng social media. Dahil sa matinding pag-viral nito, nagkaroon ng sapat na pressure upang piliting kumilos ang mga ahensya tulad ng NBI. Gayunpaman, ang parehong social media ay naging pugad din ng mga haka-haka at “fake news,” na lalong nagpalabo sa katotohanan. Ang pinakamalaking kontradiksyon ay nanatili: ang siyentipikong katibayan ng DNA ay nagsabing patay na si Jovelyn, ngunit ang kawalang-kasiyahan sa imbestigasyon at ang pagbasura sa kaso ay nagpanatili sa tanong: sino ang tunay na nagkasala?

Ang Patuloy na Panawagan para sa Hustisya

Sa huli, ang pagbasura sa kaso laban kina Dasmariñas at Valdestamon ay nagbukas muli ng kaso ni Jovelyn Galleno, na nagpapatunay na ang unang imbestigasyon ay hindi naging “airtight” gaya ng ipinangako. Kahit pa iginiit ng pulisya na ang desisyon ng piskal ay “not the end of the line”, ang pagkabigong ito ay nag-iwan ng malalim na sugat at kawalang-pag-asa sa pamilya at publiko.

Ang trahedya ni Jovelyn ay naglantad ng “systemic failure” at ng hirap ng paghahanap ng hustisya sa isang kapaligiran kung saan ang mga ebidensya ay madaling kuwestiyunin at ang mga opisyal ay napipilitan ng pulitikal na pressure.

Ang kuwento ni Jovelyn Galleno ay mananatiling isang madilim na hiwaga sa kasaysayan ng krimen sa Pilipinas. Ito ay isang paalala na habang may natatagpuan na labi, ang kaluluwa ng katotohanan ay maaaring manatiling nawawala. Patuloy na nananawagan ang pamilya at ang taumbayan para sa tunay at walang bahid-dungis na hustisya. Ang tanong kung may sindikatong nagtatago sa dilim o kung binayaran nga ang mga suspek ay patuloy na bumabagabag sa isip ng bawat Pilipino. Ang laban para sa katarungan ni Jovelyn ay nananatiling bukas, at ang kasong ito ay hindi magiging “case closed” hangga’t ang tunay na salarin ay hindi nasasampahan ng matibay na kaso at nabibigyan ng karampatang parusa. Higit sa lahat, ang kaso ni Jovelyn ay nagtataglay ng pangako na hindi titigil ang paghahanap sa katotohanan.

Full video: